فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در سال‌های اخیر، تغییر اقلیم، تأثیرات عمیق و بسیاری بر محیط روستا و به‌ویژه کشاورزان کوچک‌مقیاس گذاشته است و سبب شده واحدهای بهره‌برداری کوچک‌مقیاس آسیب بیشتری ببینند. این مسئله به کاهش تولیدات کشاورزی، به‌خطر‌انداختن معیشت و رفاه کشاورزان کوچک‌مقیاس، و درنهایت کاهش سازگاری واحدهای بهره‌برداری کوچک‌مقیاس انجامیده است. این تحقیق با هدف بررسی ادراک کشاورزان کوچک‌مقیاس (با سطح زیرکشت تا ده هکتار) از تغییر اقلیم، بررسی تجربۀ زیسته و درک معنایی آن‌ها از تغییر اقلیم در واحدهای بهره‌برداری کوچک‌مقیاس در استان همدان انجام شد. همچنین شیوۀ مدیریت این پدیده با به‌کارگیری روش تحقیق پدیدارشناسی به اجرا درآمد. بدین‌منظور تعدادی سؤال در قالب مصاحبۀ نیمه‌ساختارمند و ژرفانگر تنظیم شد و با به‌کارگیری روش کلایزی و نمونه‌گیری هدفمند از نوع حداکثر واریانس، با سی نفر از کشاورزان مصاحبه به‌عمل ‌آمد و درنهایت داده‌ها گردآوری و تحلیل شدند. یافته‌ها نشان داد بیشتر کشاورزان وقوع پدیدۀ تغییر اقلیم را درک کرده‌اند و آن را با شاخص‌های مختلفی مانند کاهش بارندگی، بحران در ذخایر آب‌های زیرزمینی، افزایش بارش‌های سیل‌آسا، افزایش درجه‌حرارت و جابه‌جایی فصول می‌شناسند. از دیدگاه آن‌ها وقوع بحران کم‌آبی در سطح مزرعه، مهم‌ترین نشانۀ تغییر اقلیم است. کشاورزان شرکت‌کننده در این مطالعه، کاهش کمیت و کیفیت تولیدات کشاورزی، گسترش بحران کم‌آبی، شیوع آفات، بیماری‌ها و علف‌های هرز در مزرعه، سرمازدگی محصول، افزایش مصرف نهاده‌های شیمیایی برای جبران خسارت آفات یا بهبود حاصلخیزی خاک و افزایش هزینۀ تولید را مهم‌ترین پیامدهای منفی تغییر اقلیم دانستند که مدیریت مزارع، آن‌ها را با مشکلات جدی مواجه ساخته است. طبق یافته‌های این مطالعه، کشاورزان رفتارهای پیشگیرانه و واکنشی، و عدم واکنش برای مقابله با پیامدهای تغییر اقلیم از خود نشان می‌دهند. مهم‌ترین اقدامات مورد توجه کشاورزان برای مقابله با تغییر اقلیم، بهینه‌سازی مدیریت آب در سطح مزرعه، ایجاد تنوع در معیشت کشاورزان، تغییر الگوی کشت، تغییر الگوی دامداری و شیوۀ مدیریت آن، و توسعۀ خدمات ترویجی و مشاورۀ کارشناسی بود.