مطالعۀ دریافت دانشجویان داوطلب محرومیت زدایی از تجربة مواجهه با مناطق محروم

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری ارتباطات اجتماعی دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران

2 استادیار گروه ارتباطات اجتماعی دانشکدۀ علوم اجتماعی دانشگاه تهران

doi
10.22059/jrd.2022.345279.668739
چکیده

دانشجویان بسیاری با عناوین گوناگونی به فعالیت‌های داوطلبانۀ محرومیت‌زدایی در مناطق محروم کشور می‌پردازند. تفاوت زندگی روزمرۀ آن‌ها با مناطقی که در آن فعالیت داوطلبانه انجام می‌دهند و مواجهۀ بی‌واسطه با محرومیت، تجربه‌های‌ خاصی برای آنها دربردارد. این تجربه‌ها، به طور معمول، بر دریافت آنان از خود، محرومیت و محرومیت‌‌زدایی تاثیر می‌گذارد. پژوهش به این پرسش‌ها پاسخ می‌دهد که دانشجویان فعال در محرومیت‌زدایی چه دریافتی از فعالیت داوطلبانه‌ و مواجهۀ بی‌واسطه با مناطق محروم دارند؟ و از دید آنها آیا حضورشان در مناطق محروم زمینۀ توسعه و محرومیت‌زدایی از این مناطق را فراهم می‌کند؟ برای پاسخ به پرسش‌ها، از رویکرد «توسعة جماعت‌محور» که بر فعالیت‌های مشارکتی‌ مردمی و‌ غیردولتی، تمرکز دارد، بهره گرفته شده است. در روش پژوهش نیز با رویکردی کیفی و پدیدارشناسانه، با ۱۴ نفر از فعالان دانشجو مصاحبه شد‌‌ه و این مصاحبه‌ها به روش تحلیل مضمون، تحلیل شده‌است. یافته‌ها نشان داد که فعالیت داوطلبانه دانشجویان بر «ایجاد حال خوب» در میان ساکنان مناطق محروم، تمرکز دارد و در نهایت، از دید برخی از این دانشجویان، اقدامات و عملکرد آن‌ها در این مناطق، منجر به توسعۀ مناطق محروم نشده و مواجهۀ آنان با محرومیت، منجر به مسئولیت‌زدایی و مقصرزدایی از محرومیت می‌شود.