تأملی بر صور سیاستگذاری فرهنگی در مدیریت شهری مورد مطالعه: مدیریت شهری تهران (1396– 1368)

نویسندگان

1 استادیار گروه جامعه شناسی ، دانشگاه خورازمی

2 دانشیار گروه توسعه و سیاست گذاری اجتماعی دانشگاه تهران

3 دانشیار گروه جامعه شناسی دانشگاه خوارزمی

4 دانشجوی دکتری سیاستگذاری فرهنگی دانشگاه خوارزمی

doi
10.22059/jrd.2021.334135.668690
چکیده

سیاست‌گذاری فرهنگی مفهومی بین‌رشته‌ای است که از یک ‌سو یکی از حوزه‌های رشتۀ سیاست‌گذاری عمومی است و از سوی دیگر ماهیتاً رویکردی جامعه‌شناسانه دارد و می‌تواند موضوع مطالعات شهری باشد. موضوع این مقاله، صورت‌بندی مفهوم سیاست‌گذاری فرهنگی شهری است که در منابع علمی کمتر به آن پرداخته شده است؛ این در حالی است که شهرداری‌ها در کشورهای مختلف همواره در حال سیاست‌گذاری و اجرای برنامه‌های فرهنگی هستند. مدیریت شهری تهران نیز در عمل، موضوعات فرهنگی را در دستورکار خود قرار داده است. نبود صورت‌بندی مفهوم سیاست‌گذاری فرهنگی شهری عامل سردرگمی پژوهشگران در مواجهه با هر فعالیتی است که مدیران و کارگزاران مدیریت شهری آن را به‌عنوان دستورکار و برنامۀ فرهنگی معرفی می‌‌کنند. در این پژوهش ضمن صورت‌بندی این مفهوم، مصادیق آن در فعالیت‌های مدیریت شهری تهران نشان داده شده است. این پژوهش با روش اسنادی و تحلیل مضمون و با استفاده از تکنیک کدگذاری انجام شده است. اسناد مورد بررسی شامل گزارش پژوهش‌ها، آمارنامه‌ها، گزارش‌های مطبوعاتی و قوانین حوزۀ شهری است. در خلق مفهومی اولیه، سیاست‌گذاری فرهنگی شهری شامل ترویج و تحکیم ایدئولوژی، توسعۀ شهری، ارتقای سرانه‌ها، گسترش فضاهای عمومی، سیاست‌های زمانی، صنایع فرهنگی، آموزش شهروندی و تشخص شهری است. مطابق بررسی تجربۀ تحقق‌یافتۀ مدیریت شهری تهران، از دی‌ماه سال 1368 تا شهریور سال 1396 که چهار دورۀ سازندگی، اصلاح‌طلبان، آبادگران و اصول‌گرایان را دربرمی‌گیرد، این مفهوم علاوه بر این هشت دستورکار، دست‌کم شامل چهار دستورکار دیگر نیز می‌شود که عبارت‎اند از: ایجاد ساختار و تشکیلات برای مدیریت فرهنگی، شبکه‌سازی و نشاط اجتماعی، اوقات فراغت و حمایت از نهادهای فرهنگ‌ساز.