فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

بعد از مواجهۀ تمدن اسلامی با تجدد، عموماً پرسش­ها و تردیدها و تأملات مختلفی درباب این که مقتضیات سیاسی جهان جدید چگونه در تمدن اسلامی، و با توجه به الزامات آن، می‌تواند بازتاب بیابد، طرح شده است. طیفی از نظریات، از طرد و تکفیر، تا نسخ و احیای مطرح شده است که البته در این میان برخی نیز کوشیده‌اند با بازخوانی متجددانه‌ای از سنت به پروبلماتیک­های تجدد پاسخ بدهند که نظریۀ ولایت فقیه از این سنخ است. در همین راستا، این مقاله کوشیده است تا تتبعی در نظریۀ سیاسی ولایت در قرآن داشته باشد. لذا پرسش اصلی تحقیق این است که آیا می‌توان از آیاتِ سیاسی قرآنی یک نظریۀ سیاسی ولایت استخراج کرد. البته در اینجا، صرفاً بر یک بُعد این نظریه یعنی ایضاحِ کیستی حاکم مدینه و ویژگی اصلی آن تمرکز شده است. فرضیۀ تحقیق آن بوده که ابعاد مدنی قرآن و مجموعۀ آیات الاحکامی که در این کتاب مقدس وجود دارد، پتانسیل مفهومی لازم برای تدوین یک نظریۀ سیاسی را دارا است. یافته‌های تحقیق نشان داده است که اولاً امکان تدوین یک نظریۀ سیاسی ولایت مبتنی بر آیات قرآنی وجود دارد؛ و ثانیاً این نظریۀ سیاسی می‌تواند کردارهای سیاسی را توصیف؛ قوانین مربوطه را تبیین؛ و هنجارهای لازم را تجویز کند. رویکرد تحقیق تفسیری بوده و شیوۀ جمع آوری داده‌ها کتابخانه‌ای و اسنادی بوده است.