بررسی تطبیقی جایگاه ارتباطی خاورمیانۀ شمالی با آسیای مرکزی در مقایسه با سایر حوزه‌های خاورمیانه

نویسندگان

1 استادیار گروه علوم سیاسی دانشگاه شیراز

2 کارشناس ارشد مطالعات منطقه‌ای، دانشگاه شیراز

3 دانشجوی دکتری جغرافیای سیاسی، دانشگاه تهران

doi
10.22059/jcep.2015.56852
چکیده

خاورمیانة شمالی مفهومی ژئوپلیتیکی است که با تحولات جدید، امکان ظهور آن در بخشی از خاورمیانه فراهم آمده است. این بررسی تلاشی است برای بررسی شاخص‌های ارتباطی این حوزه (خوشه) از خاورمیانه با آسیای مرکزی در مقایسه با سایر حوزه‌ها و ترسیم چگالی ارتباطی و شبکه‌سازی درونی و فراشبکه‌ای آن در خاورمیانه. بدین‌سان در پاسخ به پرسش چگونگی ارتباطات امنیتی و اقتصادی خاورمیانة شمالی (ایران، ترکیه، عراق، افغانستان و پاکستان)، فرض مهم، آن است که این خوشۀ جدید، گسترده‌ترین ارتباطات درون‌شبکه‌ای را در خاورمیانه عرضه می‌کند. بیشترین ارتباطات درون‌‌منطقه‌ای آن با آسیای مرکزی­در حوزۀ ژئوپلیتیکی و برخی از شاخص‌های ژئواکونومیکی و در مرتبۀ بعد با شورای همکاری خلیج فارس در شاخص ژئواکونومیکی است. این ارتباطات در قالب عناصر درون‌شبکه‌ای (چگالی ارتباطات تجاری بین خوشه‌ای، پیمان‌های حقوقی اقتصادی، سرمایه‌گذاری خارجی، انرژی، ارتباطات حمل‌و‌نقل) شاخص‌بندی می‌شود. هدف، نشان‌ دادن اهمیت تغییر در نگاه به سازه‌های خاورمیانه برای سیاست خارجی ایران است.