مروری بر رهیافت توسعۀ روستایی نودرون‌زا و بهره‌گیری از آن در برنامه‌های توسعۀ روستایی ایران

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری ترویج و آموزش کشاورزی پایدار، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شیراز

2 استاد ترویج و آموزش کشاورزی پایدار، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شیراز

doi
10.22059/jrd.2022.332136.668683
چکیده

برنامه‌های توسعۀ روستایی در روند تغییرات خود همواره به‌دنبال ارائۀ راه‌حل مناسب‌تری برای حفظ زیستگاه‌های روستایی و افزایش کیفیت زندگی در عرصه‌های روستایی بوده‌اند؛ بنابراین با توجه به تغییرات ساختارهای روستایی و مفهوم روستا در ایران و جهان، نیازمند تغییر در رویکردهای توسعۀ روستایی هستیم. توسعۀ نودرون‌زا به‌عنوان یکی از رهیافت‌های نوین توسعۀ روستایی، با عبور از رهیافت‌های درون‌زا و برون‌زا در پی ارائۀ رهیافتی جامع برای ایجاد شرایط بهروزی و افزایش کیفیت زندگی در عرصه‌های روستایی است. این رهیافت با تأکید بر اقتصاد اجتماعی و شبکه‌سازی و همچنین استفاده از سرمایه‌های انسانی و اجتماعی در درون اجتماعات محلی، همراه با تعامل و همکاری با نهادهای دولتی و تلفیق رویکردهای بالا به پایین و پایین به بالا تدوین و مفهوم‌سازی شده است. رهیافت نودرون‌زا در این شرایط راه‌حلی برای واردکردن جوامع محلی و تقویت نهادهای نوع سوم در فضاهای قلمروی شهری و روستایی و همچنین شبکه‌سازی در بین نهادهای سه‌گانه است (دولتی، خصوصی و نوع سوم) تا بتوان سازوکارهای تصمیم‌سازی را با همکاری سطوح مختلف قدرت سیاسی-اداری و همکاری اجتماعات محلی و با نقش تسهیل‌گری و مداخله‌گری نهادهای مدنی از قبیل سازمان‌های مردم‌نهاد و دیگر سازمان‌های مردمی به‌گونه‌ای متعاملانه، تصمیم‌گیری و اجرا کرد. با توجه به تغییرات ایجادشده در روستاهای کشور و همچنین وجود ظرفیت‌های متعدد مانند سرمایه‌های انسانی و اجتماعی و وجود روستاییان تحصیلکرده و متخصص و همچنین اجرای طرح‌های توانمندسازی و مشارکتی توسط نهادهای مدنی در عرصه‌های توسعۀ روستایی که در سال‌های اخیر شاهد اجرای آن هستیم، رهیافت توسعۀ روستایی نودرون‌زا قابلیت ایجاد الگوی مناسبی برای اجرای برنامه‌های توسعۀ روستایی در کشور را دارد.