فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در قدیم مردم برای حفاظت از خود و تأمین امنیت، دور شهرها حصار می‌کشیدند، اما با گذشت زمان و در دهه‌های اخیر، فرهنگ جدایی‌گزینی اجتماعی و خصوصی‌سازی، فرم و محتوای حصارها را تغییر داده و آن را با مزرعۀ شخصی، باغ ویلا و منازل خصوصی گره زده است. هدف این پژوهش، تأملی جامعه‌شناختی بر دوگانگی نشانه‌شناختی حصار و حصارکشی در میان مردم سوادکوه استان مازندران است تا بتوان به فهم معنای اجتماعی از یک سازۀ فیزیکی دست یافت. روش مورد استفاده در این تحقیق، کیفی و مردم‌نگاری انتقادی است و بیست نفر از شهروندان سوادکوه به شیوۀ نمونه‌گیری هدفمند انتخاب و با آن‌ها مصاحبه شد. نتایج این تحقیق نشان‌دهندۀ دوگانگی و استحالۀ معنایی حصار و حصارکشی در شهر سوادکوه است و با رویکرد نشانه‌شناختی و تصور از شهر در قالب دو مضمون اصلی «حصارکشی به‌مثابۀ مظهر زیست سنتی و هویت‌بخش» و «حصارکشی به‌عنوان مظهر غلبۀ ارزش‌های ابزاری مدرن، غریبگی و فردگرایی» مشخص شد. مقوله‌های محوری در بحث حصارکشی شامل «فقدان یا محدودیت حصار در گذشته»، «حصار نشانۀ مرزبندی و مراقبت از محصول و زمین کشاورزی»، «مظهر امنیت»، «مظهر سادگی و فقر حیات روستایی» و همچنین «نشانۀ ارزش‌یافتن زمین»، «مظهر مدرن‌شدگی و تفکیک»، «مظهر عقلانیت و شخصی‌سازی حریم» و «مظهر آسیب‌شناختی و بدبینی اجتماعی» هستند. درنهایت این دوگانگی در سازه‌ها و نمادهای شهری تصویری از دوگانگی و نابرابری فضایی و اجتماعی در گسترۀ وسیع محیط شهری دارد.