فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

اگر چه تغییر اقلیم همه جوامع انسانی را تحت تأثیر قرار می­دهد، اما بی‌شک روستاییان به خصوص در کشورهای در حال توسعه آسیب­پذیرترین قشر در مقابل تغییرات اقلیمی هستند. در سالیان اخیر راهکارهای سازگاری جوامع محلی بسیار مورد توجه و تأکید سازمان‌های بین‌المللی و مجامع علمی قرار گرفته‌اند. با این وجود سازگاری روستاییان با تغییرات اقلیمی در ایران کمتر در مطالعات پیشین مورد بررسی قرار گرفته است. از این رو هدف کلیدی پژوهش حاضر مطالعه درک و شناخت روستاییان شهرستان مشکین شهر استان اردبیل نسبت به تغییرات اقلیمی، شناسایی استراتژی­های سازگاری آنان در مقابل این پدیده و تبیین راهکارهای ارتقای ظرفیت سازگاری آنان است. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از لحاظ روش از نوع کیفی موسوم به نظریه داده بنیاد است. داده‌های مورد نیاز به روش مصاحبه نیمه ساختاریافته با 55 تن از روستاییان شاغلین در بخش‌های اقتصادی (کشاورزی، دامداری، باغداری) جمع‌آوری و با بهره‌گیری از نرم‌افزار اطلس تی آی (ATLAS.ti) کدگذاری و تحلیل شد. نتایج نشان داد اکثر مصاحبه شوندگان بر این باور هستند که افزایش پدیده‌های خشکسالی، روزهای گرم، وزش باد و کاهش بارندگی­ها به دلیل تغییرات اقلیمی اتفاق افتاده و بر معیشت آنان اثر گذاشته است که از جمله این پیامدها می‌توان به کاهش تولید و کیفیت محصولات، افت سطح آب­های زیرزمینی، تخریب و از بین رفتن مراتع، کاهش منابع آب روستاها، کاهش دام، کاهش جمعیت، کمبود و گرانی نهاده‌ها اشاره کرد. در مقابل روستاییان استراتژی‌های متعددی برای سازگاری با این شرایط اتخاذ نموده­اند که شامل کاشت محصولات دیمی، صرفه‌جویی در مصرف آب، توسعه آبیاری قطره‌ای، پرورش بز، مدیریت مصرف آب، کاهش سطح کاشت محصولات، حفر چاه غیرمجاز، مهاجرت از روستا، کاهش تعداد دام، کاهش دفعات آبیاری و روی آوردن به کارگری بوده است. همچنین مصاحبه شوندگان راهکارهای مختلفی از جمله آموزش، توسعه بیمه محصولات و خدمات روستایی، اعطای تسهیلات و وام‌های کم‌‌بهره، توسعه سیستم­های آبیاری نوین، بازاریابی محصولات کشاورزی و دامی را برای ارتقاء ظرفیت سازگاری روستاییان در مقابل تغییرات اقلیمی ارائه نمودند.