بررسی و تحلیل فضایی- ژئواکونومی مناسبات تجاری ایران با حوزۀ سی‌آی‌اس

نویسندگان

1 استادیار جغرافیای سیاسی، دانشگاه مراغه

doi
10.22059/jcep.2015.56857
چکیده

بنابر نتایج این نوشتار، برتری جریان واردات ایران بر مناسبات تجاری، حاکمیت جریان غیرپویا بر ماهیت کلی مناسبات تجاری، نزول جایگاه بیشتر جمهوری‌های سی‌آی‌اس در بخش صادرات ایران و درمقابل تقویت جایگاه آن‌ها در بخش واردات ایران، ویژگی اصلی ژئواکونومیک روابط تجاری (1380 - 1391) ایران با حوزة سی‌آی‌اس[1] است. باوجود تبیین دلایل افزایش مناسبات تجاری متقابل از جهت واقعیت‌های اقتصادی -جغرافیایی (ظرفیت‌های اقتصادی خوب و موقعیت مواصلاتی راهبردی ایران و در مقابل ضعف اقتصادی بخش شایان ‌توجه حوزة سی‌آی‌اس و انزوای جغرافیایی آن)، هم‌اکنون بنابر تحلیل‌های فضایی از ماهیت مناسبات تجاری ایران با حوزة سی‌آی‌اس، روند جاری در مناسبات تجاری دو طرف در بخش‌های مختلف تجاری تعادل ژئواکونومیک و فضایی مناسبی ندارد. حتی گاهی روند جاری با واقعیت‌های فضایی، هیچ تناسب منطقی ندارد و اصل مکمل ژئواکونومیک در مناسبات دو طرف مطرح نیست. بنابر نتایج این نوشتار، تعادل ژئواکونومیک این مناسبات به‌شکل کامل به‌نفع طرف مقابل است و به‌ظاهر بخش محدودی از حوزة سی‌آی‌اس کانون نفوذ ژئواکونومیک ایران محسوب می‌شود. درواقع تحلیل سادة ژئواکونومیک از ماهیت این مناسبات، انقباض در گسترة جغرافیایی توان اقتصادی ایران در حوزة سی‌آی‌اس و درپی آن کاهش توان رقابت اقتصادی آن در معادلات ژئواکونومیک این حوزه را نشان می‌دهد. 2. CIS (Commonwealth Independent States)