تکوین طبقه تن‌آسا در ایران پساانقلابی: بررسی رابطۀ اقتصاد غیرمُولد و دگرگونی طبقاتی

نویسندگان

1 گروه علوم سیاسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

2 دانشجوی دکتری گروه علوم سیاسی، دانشکده حقوق، الهیات و علوم سیاسی، واحد علوم و تحقیقات،دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

doi
چکیده

طبقه به عنوان یک مفهوم اقتصادی در جامعه ‌شناسی شکل گرفت و با همین درون‌مایه پذیرفته شد. برای بسیاری از جامعه ‌شناسان مسئله تکوین و دگرگونی طبقات اجتماعی موضوعی حائز اهمیت است. در همین راستا پرسش اصلی این تحقیق آن است که چه رابطه‌ای بین بخش­های غیرمولد اقتصادی و دگرگونی طبقاتی وجود دارد. مورد مطالعاتی برگزیده برآمدن و ظهور طبقۀ تن آسا و نوکیسه در ایران پساانقلابی است. فرضیه تحقیق این بوده است که بخش­هایی از اقتصاد ایران که عمدتاً ریشه در اقتصاد سیاسی غیرمولدی دارد که از دهه‌ها قبل از انقلاب شکل گرفته است مجموعه مناسباتی از تولید ثروت را خلق می ‌کنند که در دوره‌های مختلف می‌ تواند منجر به تکوین طبقاتِ نوکیسه گردد. این مناسبات اقتصادی غیرمولد زایندۀ تحرکاتِ اجتماعی خاصی هستند که در زمان کوتاهی افراد را در دهک­های اجتماعی ارتقا می‌دهند و دگرگونی طبقاتی را منجر می‌شوند. یافته‌های تحقیق نشان داده است که برخی از سیاست­های اقتصادی اساساً مستعد ایجاد رانت‌آفرینی هستند و موجبات خلق فرایندهایی از تولید ثروتِ غیرمولد را فراهم کرده که تبعاتِ اجتماعی بسیار گسترده‌ای داشته است تا حدی که سبب تکوین و تثبیت طبقه جدیدی در ایران را موجب شده است. رویکرد پژوهش جامعه‌شناختی و شیوه جمع آوری داده‌ها اسنادی و کتابخانه‌ای بوده است.