تحصیلات و جداییگزینی فضایی در کلانشهر تهران
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری جمعیتشناسی دانشگاه تهران
2 دانشیار جمعیتشناسی دانشگاه تهران و محقق مؤسسه تحقیقات جمعیت کشور
3 پژوهشگر دانشکده علوم کامپیوتر و مرکز ملی داده پردازی و هوش مصنوعی ایرلند، دانشگاه ملی ایرلند، کالج دوبلین
4 استاد جمعیت شناسی دانشگاه تهران
doi
10.22059/jrd.2021.318471.668627چکیده
جدایی گزینی فضایی به تراکم فضایی افراد با وضعیت های اجتماعی مشابه، صرفنظر از اینکه ملاک های تفاوت اجتماعی آنها با دیگران چه باشد، اشاره دارد. در کلانشهر تهران به دلیل افزایش ظرفیت دانشگاه ها و مؤسسات آموزشی، تعداد افرادی که تحصیلات دانشگاهی دارند بهطور چشمگیری افزایش یافته است، اما هنوز مشخص نیست که تا چه میزان جدایی گزینی فضایی بر اساس سطوح تحصیلی در این شهر وجود دارد. هدف این پژوهش بررسی جدایی گزینی فضایی گروه های مختلف تحصیلی و تمایزهای مکانی این گروه ها در سطح حوزه های آماری کلانشهر تهران بر مبنای داده های سرشماری 1390 است. داده های موردِ نیاز در قالب نقشه با استفاده از سیستم اطلاعات جغرافیایی، نرمافزار GeoDa و تحلیل جدایی گزینی فضایی مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. نتایج نشان داد که میزان جدایی گزینی فضایی افراد دارای تحصیلات دانشگاهی بیشتر از سایر گروه های تحصیلی است و گروه های دارای سطح تحصیلات پایین تر در همدیگر ادغام شده اند و بیشتر در مناطق جنوب و جنوب شرق شهر سکونت دارند. همچنین نتایج نشان داد که جدایی گزینی فضایی زنان دارای تحصیلات دانشگاهی بیشتر از مردان است. توزیع و تحلیل فضایی، تفاوت و نابرابری را میان بخش جنوبی و شمالی شهر نمایان می کند. بهعلاوه، نتایج دلالت بر آن دارد که افراد بهصورت خوشه ای و با توجه به ویژگی های اقتصادی و اجتماعی شان در کنار گروه های مشابه قرار گرفته اند. درنهایت اینکه، کلان شهر تهران در حال تجربۀ جدایی گزینی چشم گیری میان قشرهای مختلف اجتماعی است.
