تقصیر و نقش آن در تحقق جرم و مسئولیت کیفری‏

نویسندگان

1 دانشیار، گروه حقوق، دانشکدۀ علوم انسانی و حقوق، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران.

doi
10.22059/jjfil.2024.378014.669692
چکیده

این پژوهش با روش عقلی و با استناد به موازین حقوقی و اخلاقی و با هدف تحلیل و بیان جایگاه تقصیر در وقوع جرم به روش توصیفی-تحلیلی با مراجعه به متون فقهی، حقوقی به واکاوی مفهوم و وجود‌شناسی تقصیر ونقش آن در تحقق جرم پرداخته‌است. یافته‌ها نشان می‌دهد که تقصیر، سازۀ مفهومی است که وجود ذهنی دارد و از رفتار فرد انتزاع و استنباط می‌شود. این وجود زایندۀ قبح فاعلی و موجب قبح فعلی است که می‌تواند با ارادۀ قانونگذار تبدیل به جرم شود. هم چنین تقصیر از علت‌های تحقق جرم در حوزه حقوق کیفری (نه جرم‌شناسی) است در نتیجه بحث‌های مربوط به موانع تحقق مسئولیت کیفری به عامل/ علت تحقق جرم در حوزۀ حقوق جزای ماهوی بازگشت داده می‌شود؛ بر این اساس موضوع عامل یا عوامل تحقق جرم جایگزین موانع تحقق مسئولیت کیفری شده و مسائل نوینی را پدید آورد. بدیهی است بنابر آن چه گفته شد نمی‌توان مسئولیت کیفری بدون تقصیر داشت؛ مگر به ارادۀ قانون گذار.