جریان قاعدۀ نفی غرر در مهریۀ عقد دائم از منظر فقه امامیه و حقوق موضوعۀ ایران‏

نویسندگان

1 دانشجوی دکترا، گروه فقه و حقوق اسلامی، دانشکدۀ الهیات و علوم اسلامی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

2 استادیار، گروه فقه و حقوق اسلامی، دانشکدۀ الهیات و علوم اسلامی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.

3 استادیار، گروه فقه و حقوق اسلامی، دانشکدۀ الهیات و علوم اسلامی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

doi
10.22059/jjfil.2024.376495.669682
چکیده

«غرر» به معنی ابهام موجود در مورد معامله‌ای است که یکی از متعاقدین را در معرض ضرر غیرقابل اغماض قرار دهد و اثر «نفی غرر» باطل بودن معاملات غرری است؛ اما چنین اثری در مهریه عقد نکاح مورد تردید واقع شده‌است. منشأ تردید این است که از یک دیدگاه، نکاح معاوضۀ حقیقی نیست. از سوی دیگر، مهریه به عنوان یک امر مالی، غرض اصلی نکاح محسوب نمی‌شود. مضاف بر این، روایاتی نیز دال بر مشروعیت مهریه مبهم وجود دارد. طرفداران این نظر جریان قاعدۀ نفی غرر در مهریه عقد نکاح دائم را ممنوع اعلام کرده‌اند. اما نگاه دوم به جنبه مالی و معاوضی‌بودن مهریه توجه کرده، مهریۀ مبهم را مشمول قاعدۀ نفی غرر دانسته‌است. این پژوهش توانسته‌است با روش تحلیلی و کتابخانه‌ای، مهریۀ غرری را بررسی و حکم آن را بر اساس ادلۀ فقهی از حیث صحت و بطلان تعیین کند. مسئله‌ای که از این زاویه بدان توجه نشده‌است و از خلأ علمی رنج می‌برد. بر اساس یافته‌های تحقیق، قاعدۀ نفی غرر در مهریه عقد نکاح دائم نیز جاری است، به طوری که اگر در هنگام عقد، مهریه مبهم باشد، مهرالمسمی بر اثر جریان قاعدۀ نفی غرر باطل بوده و مهرالمثل ثابت است.