واکاوی فقهی و حقوقی دیۀ دررفتگی مفاصل‏ تأملی در ماده 571 قانون مجازات اسلامی

نویسندگان

1 پژوهشگر، گروه فقه الجزاء، مرکز پژوهشی موسسه عالی فقه و علوم اسلامی

doi
10.22059/jjfil.2024.376799.669697
چکیده

دررفتگی مفصل یکی از صدمات شایع استخوان است. در این نوع صدمه، دو استخوان از ناحیه مفصل از یکدیگر جدا شده و جابجا می‌شوند. قانون مجازات اسلامی دیه دررفتگی را در قالب یک ضابطه عام در ماده 571 بیان کرده‌است. همچنین در مواد 654 و 657 به دیه دررفتگی دنده‌ها و ترقوه پرداخته‌است. با این حال هیچ یک از سه ماده مذکور مطابق با ادله و مبانی فقهی نیست. در متون فقهی نیز در رابطه با این موضوع اختلاف نظر مشاهده می‌شود. بسیاری از فقیهان، دیه دررفتگی مفاصل را در قالب دو صورت کلی مطرح کرده‌اند که هیچ یک از این دو صورت در متون روایی مشاهده نمی‌شود. این پژوهش با هدف کشف میزان دیه دررفتگی و ارزیابی مواد مقرره در قانون مجازات اسلامی، به مطالعه در متون روایی و فقهی پرداخته و پس از ارزیابی سندی و محتوایی مجموع روایات مرتبط با موضوع و همچنین آراء و ادله فقهی، به این نتیجه رسیده که دیه دررفتگی مفاصل در روایات و در اعضاء مختلف بدن به شکل هماهنگ و متناسب با دیه شکستگی، سه دهم از دیه شکستگی، تعیین شده‌است. از این رو می‌توان بر اساس مفاد روایات، دیه دررفتگی به شکل کلی و در قالب یک قاعده مطرح ساخت.