غربالگری اثرات محیط‌زیستی اقدامات مداخله‌کننده‌ی رشد و توسعه محلی با رویکرد SEA (مورد: اقدام راهبردی توسعه اقتصادی منطقه 1 برنامه‌ریزی استان خوزستان)

نویسندگان

1 استاد گروه حغرافیای انسانی. عضو قطب علمی توسعه روستایی. دانشگاه تهران

2 استاد گروه حغرافیای انسانی. عضو قطب علمی توسعه روستایی. دانشگاه تهران

3 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه ریزی توسعه روستایی: نظام سیاستگذاری در برنامه ریزی روستایی

4 استاد گروه حغرافیای انسانی. عضو قطب علمی توسعه روستایی. دانشگاه تهران

doi
10.22059/jrd.2021.328673.668663
چکیده

ارزیابی استراتژیک محیط­ زیست رویکردی سیستماتیک، جامع و پویا برای پیش ­بینی، شناسایی و ارزیابی اثرات محیط­ زیستی اقدامات راهبردی در سطوح استراتژیک نظام برنامه ­ریزی است. هدف پژوهش، کاربرد رویکرد مذکور به منظور غربالگری پیامدهای محیط­ زیستی اقدامات مداخله­ کنند­ه­ رشد و توسعه محلی با تأکید بر «سند راهبردی توسعه اقتصادی شهرستان­ های منطقه 1 برنامه­ ریزی استان خوزستان» است. تحقیق از نظر هدف، کاربردی و مبتنی بر شیوه توصیفی پیمایشی است. غربالگری با استفاده از چک­ لیست و ماتریس و در چارچوب فن دلفی و نظرسنجی از 26 نفر از خبرگان و کارشناسان مسئول در حوزه­های مختلف برنامه­ ریزی در ارتباط با سه سازه کلیدی و 33 معیار انجام شده است. نتایج نشان داد، درجه اثرگذاری اقدام استراتژیک بر بهبود و ارتقای رفاه و معیشت انسانی سکونتگاه­ های روستایی و شهری تحت پوشش، «قابل­ توجه» خواهد بود. هم­چنین، براساس اجماع خبرگان، درجه توجه اقدام استراتژیک نسبت به در نظر گرفتن قوانین و مقررات مرتبط با محیط­ زیست و جریان ­سازی و یکپارچه­ سازی ملاحظات، ارزش­ ها و استانداردهای محیط­ زیستی در کنار مسائل اقتصادی و اجتماعی «کمتر از حد قابل­ توجه» است. از نظر درجه اثرگذاری بر سایر اقدامات راهبردی واقع در سلسله مراتب افقی و عمودی نظام برنامه­ریزی و طراحی و تدارک چارچوبی برای ایجاد و توسعه فعالیت­ها و پروژه­های عملیاتی دارای اثرات محیط­زیستی بالقوه، از اهمیت «بالاتر از حد قابل­ توجه» برخوردار است. افزون­ بر­ این، حوزه ­های برنامه ­­ریزی و سیاست­گذاری هدف اقدام استراتژیک براساس دستورالعمل­ های قانونی، جزو بخش­های توسعه همراه با مسائل و محدودیت­ های محیط­ زیستی شناخته می­ شوند و اجرای آن، پیامدهای محیط­زیستی بالقوه قابل ­توجه با کیفیت و ماهیت گوناگون بر محدوده ­های جغرافیایی، طبیعی و فرهنگی تحت­پوشش خواهد داشت.