تأثیر تحولات سیاسی بر معماری شهری ایران: مطالعه دوره صفویه و انقلاب اسلامی
نویسندگان
1 دانشیار گروه معماری، واحد دامغان، دانشگاه آزاد اسلامی، دامغان، ایران
2 دانشیار گروه معماری، .واحد ابهر، دانشگاه آزاد اسلامی، ابهر، ایران
3 دانشجوی دکتری معماری، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی، کرج، ایران
doi
چکیده
این مقاله به بررسی تأثیر تحولات سیاسی بر معماری شهری ایران در دوره صفویه و پس از انقلاب اسلامی میپردازد. سوال اصلی تحقیق این است که چگونه تغییرات سیاسی در این دو دوره تاریخی، معماری شهری ایران را تحت تأثیر قرار داده است؟ فرضیه اصلی مقاله این است که تحولات سیاسی از دوره صفویه تا پس از انقلاب اسلامی باعث تغییرات عمده در الگوهای معماری شهری ایران شده است، بهطوریکه معماری هر دوره بهطور مستقیم بازتابدهنده ساختارهای حکومتی، ایدئولوژیها و ارزشهای اجتماعی آن زمان بوده است. روش تحقیق این مقاله، روش تحلیلی-مقایسهای است که از طریق تحلیل تاریخی و تطبیقی، تغییرات معماری شهری را در دو دوره مورد نظر بررسی میکند. دادههای تحقیق از منابع تاریخی، مطالعات معماری و اسناد موجود جمعآوری شده است. نتایج تحقیق نشان میدهد که در دوره صفویه، معماری شهری بیشتر بهعنوان ابزاری برای نمایش قدرت سیاسی و مذهبی حکومت صفوی و تثبیت هویت حکومتی استفاده میشد. در مقابل، پس از انقلاب اسلامی، تغییرات سیاسی باعث تغییرات عمدهای در الگوهای معماری شهری شد؛ فضاهای عمومی و مذهبی با تأکید بر هویت اسلامی جایگزین نمادهای سلطنتی شدند. این تغییرات نشاندهنده رابطه مستقیم و پیچیده بین تحولات سیاسی و معماری شهری است، که بهطور ملموس بر فضاهای شهری و هویت اجتماعی ایران تأثیر گذاشته است.
