مبانی فقهی ثبت اختراعات نظامی
نویسندگان
1 دانشجوی دکترا، گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
2 دانشیار، گروه فقه و حقوق خصوصی، دانشگاه شهید مطهری (ره)، تهران، ایران
3 دانشیار، گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
doi
10.22059/jjfil.2024.377535.669694چکیده
امروزه ظهور مالکیت معنوی (فکری) و سیطره آن بر اختراعات، برای حمایت از حقوق مخترعین، امری غیرقابلانکار بهنظر میرسد؛ با اینوجود، وضعیت حمایتی حقوق مالکیت معنوی از اختراعات در نزد متخصصان فن، فیالجمله با تردیدهای در برخی از زمینهها مواجه است. ازجمله این زمینهها اختراعات نظامی است که در عمل موردتردید جدی برخی از داعیهداران اختراعات نظامی است.در این پژوهش بر آن هستیم، با استناد به منابع کتابخانهای و با روش تحلیلی-توصیفی به بررسی فقهی مواضع موافقین و مخالفین ثبت اختراعات نظامی-بهعنوان اولین قدم برای حمایت معنوی از اختراعات نظامی-پرداخته شود تتبع در آثار کسانی که در این زمینه پژوهش انجامدادهاند، نشان میدهد که در این زمینه دو دیدگاه کلی ابراز شدهاست: برخی بر این عقیده هستند که اختراعات نظامی نیازی به ثبت ندارد؛ زیرا ثبت آن احتمال افشای اسرار نظامی را در پی دارد و لذا خطرات نقض امنیت ملی را در پی دارد. عدهای دیگر نیز بر این عقیده هستند که اختراعات نظامی نیز بهمانند سایر اختراعات نیاز به ثبت دارد؛ زیرا اولاً احتمال افشای اسرار نظامی در صورتی که روند ثبت اختراعات محرمانه باشد، بسیار کاهش مییابد؛ و ثانیاً برخی از اختراعات نظامی از حساسیت ویژهای برخوردار نیست، لذا مخاطرهای برای امنیت ملی ندارد و درنتیجه ثبت آنها با مشکلی روبهرو نیست.