نقدی بر حکم به حرمت تولید سلاح هستهای تفکیک میان «تولید» و «استفاده»
نویسندگان
1 پژوهشگر حوزوی و دانشجوی دکترا، گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشکدۀ الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
doi
10.22059/jjfil.2025.384950.669750چکیده
امروزه سلاحهای هستهای بهعنوان یکی از ابزارهای قدرت برخی از کشورها شناخته میشود؛ بهنحوی که دکترین دفاعی این کشورها بر پایه وجود این سلاحها استوار است. مطابق نظریه بازدارندگی هستهای، داشتن سلاح هستهای میتواند کشورها را از آغاز جنگ یا حمله به یکدیگر بازدارد که این نظریه بهویژه در دوران جنگ سرد میان ایالات متحده و اتحاد جماهیر شوروی بهوضوح قابل مشاهده بود. در فقه امامیه، بسیاری از فقها به حرمت استفاده از سلاح هستهای و بهطور کلی، سلاحهای کشتار جمعی تأکید دارند. اما برخی محققین، علاوه بر حرمت استفاده، تولید سلاح هستهای را نیز حرام دانستهاند. در این مقاله، دلایل پژوهشگرانی که حرمت تولید سلاح هستهای را نتیجه گرفتهاند، مورد نقد و بررسی قرار گرفته است. از طرفی ملازمهای نیز بین تولید و استفاده از سلاح هستهای وجود نداشته که بهواسطه آن، بتوان به حرمت اینگونه سلاحها، حکم کرد. با توجه به این دیدگاه که «تولید» سلاح هستهای میتواند به عنوان یک عامل بازدارنده عمل کند؛ هدف از انجام این پژوهش، نقد و بررسی حکم اوّلی تولید سلاح هستهای میباشد. نتایج این تحقیق که به روش توصیفی-تحلیلی صورت گرفته، نشان میدهد که علیرغم حکم به حرمت استفاده از سلاحهای هستهای، برخلاف نتایج تحقیقاتی که تاکنون صورت گرفته، دلیل مستحکمی برای حرمت تولید آن وجود ندارد. بلکه با استناد به اصل اباحه و برائت، جواز تولید این سلاحها را میتوان اثبات نمود. علاوه بر آن، دلایل اثباتی وجود دارد که مستند به آن، حتی وجوب تولید سلاح هستهای نیز ثابت میشود، به نحوی که تولید آن نیز لغو نگردد.