واکاوی مبانی فقهی ضمان در خسارات ناشی از استفاده از محصولات صنعتی با نشان استاندارد
نویسندگان
1 دانشیار، گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشکدۀ الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران.
2 استادیار، گروه الهیات، واحد زاهدان، دانشگاه آزاد اسلامی، زاهدان، ایران.
doi
10.22059/jjfil.2024.358043.669526چکیده
امروزه برای حفظ سلامت مردم در استفاده از کالاهای صنعتی، استانداردهایی طراحی شده؛ که این استانداردها، نشان دهنده کیفیت آن محصول میباشد. نصب نشان استاندارد، اطمینان خاطر مصرفکننده را در پی دارد. این در حالی است که شاهد خرید و فروش نشان مذکور بوده و آسیبهایی به این واسطه به مصرفکننده وارد میگردد و یا با وجود طی کردن آزمایشات لازم، سبب ضرر و زیان میگردند. در این مقاله که به روش توصیفی تحلیلی صورت گرفته، این نتیجه حاصل شدهاست که برخی فقهاء، در خصوص کالایی که پس از طی آزمایشهای مختلف، نشان استاندارد بر آن نصب شده؛ ولی به هنگام مصرف، موجب خسارات جانی و مالی بر مصرفکننده شدهاست، با استناد به عدم تقصیر و عدم تعدی و تفریط از سوی تولیدکننده، قائل به عدم ضمان و برخی دیگر، با استناد به مبانی فقهی از جمله آیات قرآن و روایات و قاعده لاضرر، غرور و ….، مطلقاً چه برای تولیدکنندگان کالاهای با نشان استاندارد که پس از انجام تستهای مختلف، نشان استاندارد بر آن نصب شده و چه تولید کنندگان کالاهای با نشان استاندارد تقلبی، قائل به ضمان شدهاند؛ به نظر میرسد از آن جایی که در تحقق ضمان، عدوانی بودن عمل یا تقصیر مرتکب شرط نیست؛ بلکه معیار ضمان، صرفاً استناد خسارت به عامل آن است، قول دوم، از قوّت بیشتری برخوردار باشد.