بررسی عوامل منازعه و همکاری در منطقۀ ژئوپلیتیکی خزر (پتانسیلهای همگرایی و واگرایی)
نویسندگان
1 دانشیار جغرافیای سیاسی، دانشگاه تربیت مدرس
2 کارشناس ارشد جغرافیای سیاسی دانشگاه تربیت مدرس
3 کارشناس ارشد جغرافیای سیاسی دانشگاه تربیت مدرس
doi
10.22059/jcep.2014.51753چکیده
تغییر جغرافیای سیاسی منطقه خزر بهسبب استقلال کشورهای اتحاد شوروی در سال 1991، تغییراتی را در وضعیت ژئوپلیتیکی آن ایجاد کرده است. سیاستهای ایران و روسیه با هدف حفظ و گسترش جایگاه برترشان در منطقه و عملکرد کشورهای آذربایجان، ترکمنستان و قزاقستان در راستای پیشرفت در عرصههای اقتصادی و گسترش توان سیاسی، با هدف کاهش وابستگیها، فضای رقابتی و تقابلی را در خزر بهوجود آورده است. نگاهی به روند گفتوگوها و روابط کشورهای ساحلی خزر این مطلب را تأیید میکند که این روابط، تاکنون نتوانسته است سطح مطلوبی از همگرایی را در منطقه بهوجودآورد. سؤالهای این نوشتار این است که عوامل موجد منازعه و همکاری در منطقۀ خزر کداماند؟ و فضای حاکم بر روابط در منطقه خزر به چه سمتی در حرکت است؟ این نوشتار با استفاده از روش کتابخانهای و میدانی و رویکرد توصیفی – تحلیلی، بهدنبال دستیابی به پاسخ این سؤالها است. نتایج، نمایانگر تأثیر دو گروه از عوامل جغرافیایی و ژئوپلیتیکی در شکلگیری منازعه و همکاری در منطقه خزر است که از میان تمامی آنها برتری با عوامل موجد منازعه است. عواملی که روابط کشورهای ساحلی خزر را هرچه بیشتر بهسوی واگرایی سوق میدهد.
