تکثر هویتی و تنش‌های سیاسی - اجتماعی در ایران پس از دوره اصلاحات

نویسندگان

1 دانشیار گروه علوم سیاسی، دانشکده علوم سیاسی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

2 استادگروه علوم سیاسی/ اندیشه سیاسی و مسائل ایران ، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

3 دانشجوی دکترای جامعه شناسی سیاسی، دانشکده حقوق، الهیات و علوم سیاسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

4 دانشیار گروه علوم سیاسی و مطالعات انقلاب اسلامی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه شاهد، تهران، ایران

doi
چکیده

در باب تنش­ها و جنبش­ها و ناآرامی­های اجتماعی و سیاسی، تحقیقات و پژوهش­های مختلف و متعددی انجام شده است و آنها را از جهات چندگانه‌ای مورد بررسی قرار داده‌اند. در ایران نیز دربارۀ تحولات اجتماعی مطالعات بسیاری انجام شده است. در همین راستا، بعضاً یکی از علل و ریشه‌های این گونه دگرگونی­های اجتماعی را در مسئلۀ هویت دنبال کرده‌اند. از همین رو، پرسش اصلی این مقاله به نسبت میان هویت­های متکثر و تنش­های سیاسی و اجتماعی در ایران اختصاص داده شده است. گسترۀ زمانی تحقیق ایران بعد از عصر اصلاحات است. فرضیۀ مقاله بر آن بوده که با توجه این که اولاً هویت سطوح مختلف فروملی، ملی، و فراملی پیدا کرده است، و ثانیاً از سویی دیگر، با التفات به چهل‌تکّه شدن هویت و جهانی و مجازی شدن آن، هویت در ایران امروز ماهیتی یکپارچه نداشته فلذا در تنش­های اجتماعی هر بُعدی از هویت می‌تواند با یک ایدئولوژی یا گفتمان رقیب رابطه بگیرد و از آن متاثر شود. یافته‌های تحقیق نشان داده است که در هر برهه‌ای از ناآرامی­های اجتماعی، یک یا چند بعد از هویت­های موجود فعال شده‌اند و از همین رو، نقش فاعلیت در تنش­ها را ایفا کرده­اند. رویکرد تحقیق تحلیل گفتمانی و روش جمع آوری داده‌ها کتابخانه‌ای و اسنادی بوده است.