ارزیابی پایداری محله‌های شهری با رویکرد محلۀ کم‌کربن؛ مورد مطالعه: محلۀ جولانِ شهر همدان

نویسندگان

1 عضو هیأت علمی گروه مهندسی شهرسازی دانشکده معماری و هنر، دانشگاه گیلان

2 دانشجوی کارشناسی ارشد شهرسازی- برنامه ریزی شهری

doi
10.22059/jrd.2021.299759.668533
چکیده

در سال­های اخیر، تغییرات اقلیمی به موضوع جهانی تبدیل شده و بر بقا و توسعه انسانی اثرگذار است. دانشمندان برای دستیابی به جامعۀ «کم‌کربن» و «توسعۀ پایدار»، تمرکز خود را بر روی نظام‌های طراحی و برنامه‌ریزی به‌منظور ارزیابی «محلۀ کم‌کربن» معطوف کرده‌اند. هدف از پژوهش، ارزیابی تأثیر شاخص‌های رویکرد «کم ­کربن» بر میزان پایداری و قیاس تلفیقی آن‌ها، در محلۀ جولان شهر همدان است. روش تحقیق در این پژوهش از نوع پیمایشی- همبستگی است. و برای جمع­آوری اطلاعات، از پرسشنامه محقق‌ساخته استفاده شد. برای تعیین حجم نمونه‌ 310 نفری از فرمول کوکران استفاده شد. پایایی پرسشنامه‌ها با آلفای کرونباخ 801/0 به‌دست آمد. درنهایت، براز مدل تحلیلی ساختاری متغیرها با نرم‌افزار اسمارت‌پی‌ال‌اس ارائه شد. یافته‌های تمامی ابعاد رویکرد کم‌کربن و میزان کلی آن با محلۀ پایدار شهری رابطۀ مثبت و معنی­داری دارد. همچنین رابطۀ بین فرم ‌و ساختار کم‌کربن با محلۀ پایدار، (88/=0P) دارای بیشترین همبستگی و رابطۀ بین بُعد تأسیسات و زیرساخت رویکرد کم­کربن و محلۀ پایدار دارای کمترین ضریب همبستگی (43/0=P) است. درنتیجه، هرچه میزان ابعاد رویکرد کم‌کربن (842/0) بیشتر شود، تأثیر تبدیل‌شدن محله‌های شهری، به محله‌های پایدار در بین محله‌های شهر همدان بیشتر می­شود؛ که فرضیۀ پژوهش بر این اساس مورد تأیید است. با بررسی‌های صورت‌گرفته، «فرم‌ و‌ ساختار» ازنظر شهروندان و کارشناسان، هم در لایۀ اثرگذاری و هم در لایۀ فعال بودن در روابط مؤثر برای تحقق محلۀ کم‌کربن، مهم‌ترین مؤلفه به شمار می‌رود. بدیهی است در تحقق فرم ‌و ساختار منسجم، افزایش پهنه‌ها و محورهای سبز، رشد فشرده و مقابله با پراکنده‎رویی، تنوع مسکن برای قشرهای مختلف همواره تأثیرگذار بوده و هست. در این مؤلفه، طبق یافته‌ها، دو شاخص «توجه به وضعیت طبیعی محله» و «کاهش مصرف انرژی» نیز از مهم‌ترین و اثرگذارترین شاخص‌ها است.