فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در مواردی ورود خسارت در دست مستأجر زمانی محقق می شود که فساد عقد اجاره به دلیل عدم تحقّق شرایط و ارکان آن محرز می‌شود؛ در این صورت، ضمانت و یا عدم ضمانت مستأجر نسبت به عین مستأجره، مسأله‌ای است، که علی‌رغم مغفول ماندن از دیدگاه قانونگذار، مورد اهتمام فقها قرار گرفته و از سوی آنان سه نظریۀ: قول به ضمان، عدم ضمان و قول به تفصیل مطرح است. نتایج این مقاله که به روش توصیفی - تحلیلی انجام شده نشان می‌دهد که قائل شدن به ضمان مستأجر از جهات مختلفی ترجیح می‌یابد؛ زیرا با فساد اجاره، ید مستأجر، مشمول ید عدوانی می‌شود و ید امانی به شمار نمی‌رود؛ لذا به استناد عموم قاعدۀ «علی‌الید»، تأمین خسارت وارده بر عین، در ضمانت مستأجر قرار می‌گیرد. همچنین قاعدۀ لاضرر، ورود خسارت نسبت به عین را نفی کرده و اقتضای ضمان مستأجر را دارد. قاعدۀ احترام مال مؤمن نیز از دیگر دلایلی است که مطابق آن، مستأجر بایستی عین مورد اجاره را در حالی بازگرداند که تأمین خسارت وارده را بر عهده گرفته است. براین اساس، ضمان مستأجر نسبت به عین مستأجره، امری ممکن تلّقی می‌شود که بازنگری مقنن را  می‌طلبد.