مدرنیته و تغییرات خانوادۀ روستایی در کردستان (مورد مطالعه: جامعة روستایی موکریان)

نویسندگان

1 استادیار جامعه شناسی دانشگاه فرهنگیان کردستان

doi
10.22059/jrd.2020.305608.668565
چکیده

طی چنددهۀ گذشته و در نتیجۀ مواجهۀ ایرانیان با امواج مدرنیته، به‌جرئت می­توان گفت که در ایران به‌طورِکل و در جامعۀ کردستان به‌طورِخاص، حوزۀ «مسائل خانواده» بیشترین تغییرات را به خود دیده است. به‌گونه‌ای‌که ما شاهد «تغییرات ارزشی» عمده­ای در این حوزه هستیم. داده‌های مربوط به مقالة پیش‌ِرو، باتوجه‌به ویژگی‌های فرهنگی و اجتماعی جامعة روستایی موردِمطالعه، به شیوة کیفی و به روش نظریة زمینه‌ای، با استفاده از فنون مصاحبه‌های عمیق و تاریخ شفاهی جمع‌آوری شده است. مراجعه‌های مجدد و چندباره به میدان مطالعه به‌منظور گردآوری اطلاعات موردِنیاز و سنجش اعتبار و روایی اطلاعات گردآوری‌شده و نیز آزمون صحت یافته‌های نظری، تا آخرین مرحلة تحقیق ادامه داشته است. در بُعد نظری، نظریه‌های جدید نوسازی و برخی نظریه‌های مرتبط با جامعه‌شناسی تفسیری، راهنمای عمل بوده‌اند و مشخصاً نظریة تحول ارزشی اینگلهارت و نظریه‌های جدید نوسازی و مدرنیتة بازاندیشی‌شدۀ گیدنز، چارچوب مفهومی تحقیق را تشکیل می‌دهند. پس از انجام بیست مصاحبۀ فردی با نخبگان و افراد جامعۀ محلی و هشت جلسۀ بحث گروهی، اشباع نظری حاصل شد. در بخش تحلیل داده‌های جمع‌آوری‌شده، حدود 187 مفهوم اولیه، 12 مقولۀ جزئی و 4 مقولۀ اصلی استخراج و درنهایت در قالب ارائه مقولۀ اصلی پژوهش جمع‌بندی شده است. ‌باتوجه‌به تغییرات ارزشی ایجادشده در حوزة «نهاد خانواده»، می‌توان اذعان داشت که درنتیجة ورود عناصر مدرن به جامعة روستایی موردِمطالعه، تغییرات ارزشی و هنجاری گسترده‌ای در زیست‌ جهان افراد جامعة موردِ نظر و نیز ابعاد و مسائل مختلف مرتبط با «نهاد خانواده» از قبیل: روابط اعضای خانواده با یکدیگر، روابط زن و مرد، والدین و فرزندانشان، عشق و مسائل جنسی، عرفی شدن و زنانه شدن خانواده، طلاق، ازدواج و سنت­­های مرتبط با آن‌ها صورت گرفته است. «شدت» و «بُعد» تغییرات فوق، ما را به ارائه نظریۀ زمینه ­ای «نظریۀ خانواده شبه ­مدرن روستایی با ویژگی­ های ایرانی- کُردی» در جامعۀ موردِ مطالعه رهنمون شده است.