الگوی بومی کاهش شکاف دیجیتالی در ایران (مورد مطالعه: روستاهای استان قم)

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، دانشکده علوم ارتباطات و مطالعات رسانه، دانشگاه آزاد اسلامی مرکز

2 استادیار، دانشکده علوم ارتباطات و مطالعات رسانه، دانشگاه آزاد اسلامی مرکز

3 استادیار، دانشکده علوم ارتباطات و مطالعات رسانه، دانشگاه آزاد اسلامی مرکز

doi
10.22059/jrd.2020.310517.668582
چکیده

گفتمان معاصر جامعه­شناسی تکنولوژی، اگرچه مفاهیم متعددی را در دستور کار خود قرار داده، اما شکاف دیجیتالی همچنان ازجمله جستارهای مهم این عرصه است. در این میان اگرچه ضریب نفوذ اینترنت در مناطق روستایی رشد یافته، اما باید توجه داشت که رویکردهای نوین به شکاف دیجیتالی، باعث طرح مباحث جدیدی ازجمله «ICT» روستائی، سطح سواد دیجیتالی وچیستی الگوی بومی موثر در کاهش آن، ومباحثی که به‌گونه‌ای دقیق‌تر مبحث شکاف دیجیتالی را درایران تبیین می‌نمایند، شده است. مقاله حاضر بر آن است تا مبحث شکاف دیجیتالی را در روستاهای استان قم مورد کاوش قرار دهد. پویش علمی حاضر به دنبال یافتن الگوی بومی شکاف دیجیتالی درروستاهای استان قم می باشد. لذا داده های خود را با استفاده از روش دلفی جمع آوری نموده و از تکنیک سلسله مراتبی فازی و تاپسیس فازی استفاده نموده است. جامعه آماری پژوهش حاضر، کارشناسان و مدیران ارشد حوزه ICT روستاهای استان قم بوده و در این میان حجم نمونه به دلیل محدود بودن جامعه آماری، به تعداد 33 نفر بسنده شده که با روش نمونه‌گیری قضاوتی انتخاب شده است. نتایج تحقیق پس از محاسبات دو مرحله ای دلفی، دستیابی به مدل مفهومی تحقیق شامل 9 معیار و 42 زیرمعیار و 36 راهبرد گذراز شکاف دیجیتالی می باشد که طی محاسبات سلسله مراتبی فازی، زیرمعیارها نرمالیزه واز لحاظ وزنی اولویت بندی گردیدند. بر اساس یافته‌های تحقیق، شناخت فرهنگ روستاها و ارتباطات اجتماعی حائز بالاترین رتبه وزنی، و کسب‌وکارها با شناسایی آن‌ها در توسعه اقتصاد روستایی و همچنین هوشمند شدن کسب‌وکار دارای پایین‌ترین رتبه وزنی می باشند. نتایج کیفیت‌سنجی راهکارها در پرتو تکنیک تاپسیس فازی حاکی از آن است که تشویق اپراتورها به سرمایه‌گذاری دراولویت اول و استفاده از نیروهای متخصص جهت ارائه آموزش مفاهیم فن آوری اطلاعات به کارشناسان در سازمان در نازل‌ترین سطح از اولویت قرار دارد.