فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

این پژوهش با هدف طراحی الگوی توانمندسازی اجتماع‌محور با رویکرد ظرفیت‌سازی در مناطق روستایی استان سیستان و بلوچستان اجرا شده است. روش پژوهش، کیفی و مبتنی بر نظریه داده‌بنیاد بوده که فرایند آن در سه مرحلۀ کدگذاری باز، محوری و انتخابی و از طریق مصاحبۀ عمیق با صاحب‌نظران این حوزه صورت گرفته است. دراین‌راستا با استفاده از رویکرد هدفمند و به‌کارگیری معیار اشباع نظری، مصاحبه‌هایی نیمه‌ساختاریافته با 18 نفر از متخصصین و خبرگان این حوزه (شامل مسئولان سازمانی، اساتید دانشگاهی و تسهیلگران اجتماعی) صورت پذیرفته است. نتایج تحلیل داده‌ها طیِ سه مرحلۀ کدگذاری، حاکی از شناسایی 286 مفهوم است که با پالایش بیشتر و حذف موارد تکراری، درنهایت، 269 مفهوم اشباع‌شده ساخته شد که در مرحلۀ کدگذاری محوری، در 27 مقوله دسته‌بندی و در پژوهش حاضر در قالب مدل پارادایمی شامل: شرایط علّی (پتانسیل‌ها و قابلیت‌های بالقوۀ فراوان، ساختار جمعیتی و محیطی، مرزی بودن مناطق روستایی، بالا بودن شاخص فقر و محرومیت، اهمیت توسعۀ روستایی در توسعۀ ملّی، رشد مهاجرت روستائیان به شهر)، پدیدۀ محوری (ظرفیت‌سازی جامعۀ محلی)، راهبردها (اقتصادی، کارآفرینی و اشتغال‌زایی، آموزشی و روان‌شناختی، نهادی، سازمانی و قانونی، فرهنگی و اجتماعی، تیم‌سازی، شبکه‌سازی و مدیریت محلی)، شرایط زمینه‌ای (عوامل فردی، محیطی و سازمانی)، شرایط مداخله‌گر (عوامل فرهنگی و اجتماعی، عوامل آموزشی، عوامل دولتی و نهادی، عوامل اقتصادی، عوامل محیطی و جغرافیایی) و پیامدها (توسعۀ کارآفرینی در مناطق روستایی، فعال‌سازی جامعه و ذی‌نفعان محلی، بهبود وضعیت فرهنگی و آموزشی، ارتقای سرمایه اجتماعی، ظرفیت‌سازی محلی، بهبود شاخص‌های رفاه و سلامت) ارائه شده و در مرحلۀ کدگذاریِ انتخابی، از طریق به‌کارگیری رویکردهای «نگارش خط داستان» و «یادنوشت‌نگاری»، مقولۀ محوری به سایر مقوله‌ها ارتباط داده شده و الگوی توانمندسازی اجتماع‌محور، تدوین و ارائه شد.