مدل بومی تسهیل‌گری زیست‌بوم کارآفرینی اجتماعی در ایران: تلفیقی از همکاری، مشارکت و چرخه یادگیری مشارکتی

نویسندگان

1 موسسه خیریه ایزد دوستان شمال ،گیلان رشت، ایران.

2 موسسه خیریه ایزد دوستان شمال ،گیلان رشت، ایران

doi
10.22059/jed.2025.103830
چکیده

هدف: این پژوهش، معرفی مدل بومی «سه‌لایه‌ی هم‌افزا (سها)» به عنوان چارچوبی نوآورانه برای تسهیل‌گری مشارکتی در کارآفرینی اجتماعی است. این مدل با دیدگاهی چرخه‌ای و مبتنی بر شرایط واقعی، فراتر از مدل‌های سنتی و خطی مشارکت حرکت کرده و بر یادگیری و تعامل پیوسته بین تسهیل‌گر و ذینفعان تأکید دارد.روش: این مطالعه بر اساس بررسی تجربیات میدانی، گفت‌وگوهای عمیق با فعالان زیست‌بوم‌های محلی و مرور نظریه‌های مشارکت و توانمندسازی انجام شده است. همچنین پرسشنامه‌ای طراحی شد تا عملکرد تسهیل‌گران مشارکتی را با استفاده از چارچوب مدل سها، هم به صورت تا حدودی کمی و هم کیفی ارزیابی کند.یافته ها : مدل سها با تمرکز بر چرخه یادگیری مشارکتی شامل تجربه کردن، بازاندیشی، ارتباط دادن مفهوم‌ها و اقدام‌های بومی، امکان بازبینی و بهبود مستمر فرآیند مشارکت را فراهم می‌کند.نتیجه: نتایج اجرای این مدل نشان داد که با وجود چالش‌هایی مثل پیچیدگی تسهیل‌گری و مقاومت ذینفعان، می‌تواند یادگیری، تعامل و تغییرات مثبت اجتماعی در محیط‌های محلی را تقویت کند. مدل سه‌لایه هم‌افزا (سها) یک نوآوری نظری و عملی در زمینه تسهیل‌گری مشارکتی است که با توجه به شرایط بومی ایران طراحی شده است. این مدل به عنوان چارچوبی منعطف و یادگیرنده، قابلیت استفاده در پروژه‌های کارآفرینی اجتماعی و توسعه محلی را دارد. از جمله گام‌های بعدی برای توسعه این رویکرد می‌توان به آموزش‌های تخصصی بیشتر، کاربرد گسترده‌تر مدل در مناطق مختلف و بهبود ابزارهای ارزیابی اثربخشی اشاره کرد.