توسعه و همزاد شرّش: تحلیل وضعیّتی کارآفرینی روستایی در منطقۀ سیستان

نویسندگان

1 استادیار گروه ترویج و آموزش کشاورزی دانشگاه زابل

2 استادیار گروه ترویج و آموزش کشاورزی دانشگاه زابل

doi
10.22059/jrd.2019.74460
چکیده

این مقاله نخستین تلاش عملی و علمیِ کاربست تحلیل وضعیتی به‌عنوان یک روش‌شناسی جدید، در پژوهش پیرامون پدیدۀ کارآفرینی روستایی است که این روزها در ادبیات و سیاست‌گذاری کشور مورد توجه قرار گرفته است. پس از ارائۀ مقدماتی درخصوص نسبت میان توسعه، کارآفرینی، و گفتمان، و نیز در رابطه با اقتصاد سیاسی کارآفرینی، تحلیل وضعیتی در مطالعه با ترسیم دو نقشۀ وضعیتی و اقلیم اجتماعی پیش می‌رود. نمونه‌‌گیری به‌ شیوۀ کارتوگرافیک صورت پذیرفته که مشتمل است بر 20 کارآفرین روستایی، سه سند، و سه تارنمای اینترنتی. مصاحبه‌ها به شیوۀ نیمه‌ساخت­یافته انجام شده و نقشۀ اقلیم که مبنای تحلیل گفتمان می‌باشد، بر پایۀ روش کدگذاری متن­های مصاحبه و ترسیم جدول هم‌پدیداری و شجره‌ها در نرم‌افزار اطلس.تی ترسیم شده است. از نظریۀ گفتمان لاکلو و موفه در بطن تحلیل وضعیتی و به‌منظور انجام تحلیل گفتمان استفاده شده است. براین­اساس، مطالعه، سه گفتمان تحت عناوین «گفتمانِ دولتی کارآفرینی روستایی»، «گفتمان نظام کارآفرینی روستایی و ایجاد شغل»، و «گفتمان معناسازی برای کارآفرینی روستایی» تشخیص­داده که هرکدام به درجاتی با گفتمان‌‌های رقیب مواجه هستند که پیرامون دال‌های خالی آنها شکل می‌گیرند. درنهایت، مطالعه بر این باور است که کارآفرینی روستایی در منطقۀ سیستان در خوش‌بینانه‌ترین حالت، نوعی کارآفرینی روستایی سرمایه‌دارانۀ ناقص و بی­فرجام، و در بدبینانه‌ترین شکل خود، مانعی بر سر راه توسعۀ روستایی در سیستان است.