فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

بی‌تردید یکی از ارکان هر دولتی بعد از تقنین و اجرا، قضاوت است که از نظر نهادی در قوۀ قضاییه متجلی می‌شود؛ قوه‌ای که غایت و فلسفۀ وجودی آن برپایی و استقرار عدالت است. نظام جمهوری اسلامی ایران نیز نه تنها از این قاعده مستثنی نیست، بلکه از آنجایی که این دولت هم میراث‌دار سنت قدمایی فقه شیعه است و هم با بهره ‌گیری از مبانی مترقی تجدد تاسیس شده است، از همین رو، معیارهای عدالت در نظام قضایی‌اش مضاعف و دو چندان است. تا جایی که می‌توان گفت ایران از این منظر یکی از موفق‌ترین قوه‌های قضاییه در جهان امروز را تجربه می‌کند. معهذا، برخلاف واقعیتِ عدالت‌محور نظام قضایی ایران امروزه بازنمایی‌های رسانه‌ای مغرضانه‌ای از فرایند دادرسی ایران در غرب ارائه می‌شود. از همین رو، پرسش اصلی این تحقیق این است که سازوکارهای استقرار عدالت در نظام قضائی ج.ا.ا. چیست. فرضیه تحقیق بر آن بوده است که دادرسی قضایی در ایران دارای مبانی و اصولی حقوقی و قانونی مشخصی است که نه تنها در چارچوب جهان بینی اسلامی و فقه شیعه، بلکه از منظر حقوقی عرفی غربی نیز قابل دفاع است. یافته‌های تحقیق نشان داده است که اصول دادرسی منصفانه مبنای تئوری قضاوت در دستگاه قضایی ج.ا. است که این اصول در قانون اساسی، قوانین موضوعه بازتاب یافته و ریشه در متونِ وحیانی و عقلانی‌ای دارد که مبنای این قوانین قرار گرفته‌اند. رویکرد مقاله توصیفی-تحلیلی و شیوۀ جمع‌آوری داده‌ها کتابخانه‌ای و اسنادی بوده است.