امکانسنجی اجرای قصاص در جنایت عمدی بر مو (نقد رویکرد قانون مجازات اسلامی، مواد 576 تا 586)
نویسندگان
1 استادیار گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، سیستان و بلوچستان، ایران.
2 دانش آموختۀ دکتری فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، سیستان و بلوچستان، ایران؛
3 دانشیار گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، سیستان و بلوچستان، ایران.
doi
10.22059/jjfil.2022.334372.669271چکیده
مستنبط از ادلۀ فقهی و حقوقی، اصل اولیه در جنایات عمدی قصاص است و عدول از این اصل جایز نیست، مگر در صورت فقدان عضو و یا خوف تلف و تعدّی. از همین رو، رویکرد قانونگذار در مواد 576 تا 586 ق.م.ا. مبنی بر الزام مجرم به پرداخت دیه و یا ارش در جنایات عمدی بر مو، محل تأمل قرار میگیرد. این پژوهش به روش توصیفی – تحلیلی، دیدگاههای رایج فقها در این زمینه را مورد ارزیابی قرار داده و با ترجیح دیدگاه فقهای قائل به اجرای قصاص مو، نتیجه میگیرد که به لحاظ پیشرفتهای نوین و دقیق علم پزشکی در حوزۀ پوست و مو، رعایت شرط مماثلت در قصاص مو امکانپذیر است؛ بطوری که عملیّات کاشت مو با روشهای مختلف و ابزارهای بسیار دقیق که امروزه در کلینیکهای تخصصی انجام میپذیرد، شاهدی بر این مدعاست. لذا اجرای قصاص مو، به عنوان امری ممکن تلّقی میشود. ضمن اینکه در این وضعیت اصل تناسب جرم و مجازات رعایت شده و حقوق بزهدیده نیز بهتر تأمین میشود. بر این اساس بازنگری در مواد مذکور پیشنهاد میشود.