تحلیل مقایسهای سیاست مالیات بر انرژیهای با پایه نفت و گاز و یارانه R&D انرژی بر بهرهوری انرژی در ایران
نویسندگان
1 استادیار اقتصاد دانشگاه اصفهان
2 دانشیار اقتصاد دانشگاه اصفهان
3 کارشناس ارشد اقتصاد دانشگاه اصفهان
doi
چکیده
آمارها نشان میدهد که وضعیت شدت مصرف انرژی در ایران بسیار نامطلوب و روند آن نیز نگرانکننده است. دو راهبرد پایه برای کاهش شدت انرژی وجود دارد، نخستین راهبرد، اصلاح قیمتهای نسبی انرژی به ویژه از طریق وضع مالیات بر انرژی است. راهبرد دوم ارتقای تکنولوژیهای انرژیاندوز از طریق تحقیق و توسعه، به عنوان یک راهبرد غیر قیمتی است. در این راستا هدف این مطالعه، شبیهسازی مدلی برای اقتصاد کلان ایران است که در آن چگونگی و شدت بهبود بهرهوری انرژی بر اثر سیاست اخذ مالیات بر انرژی از یکسو و سیاست پرداخت یارانه به R&D برای هدایت پیشرفت تکنیکی به بخش انرژی، از سوی دیگر تحلیل و مقایسه شود. برای این منظور از یک مدل تعادل عمومی سه بخشی استفاده شده است. دوره زمانی اجرای مدل پژوهش، بازه زمانی 15 ساله از سال 1390 در نظر گرفته شده است. همزمان اثر هر ابزار سیاستی بر تقاضای نیروی کار به عنوان نهاده دیگر تولید نیز ملاحظه میگردد. نتایج نشان میدهد که یک مالیات بر انرژی40 درصدی، بهرهوری انرژی را 74/52 درصد بهبود میبخشد در حالیکه اجرای سیاست ملایم یارانه R&D در بخش انرژی با نرخ 20 درصد، بهرهوری انرژی را 69/54 درصد بهبود میبخشد. بنابراین اگر چه راهکار مالیاتی نیز قادر است در بهبود بهرهوری انرژی موثر واقع شود، هدایت پیشرفت تکنیکی به سمت بخش انرژی، راهکاری مؤثرتر است.