مطالعۀ جامعهشناختی درک بومی سالمندان از توانمندی در جامعۀ روستایی (مورد مطالعه: روستای لریجان، شهرستان محلات، استان مرکزی)
نویسندگان
1 استاد جامعهشناسی دانشگاه تهران. تهران، ایران
2 کارشناس ارشد توسعه روستایی، دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران. تهران، ایران
doi
10.22059/jrd.2018.68442چکیده
به منظور نیل به توسعۀ محلی، باید به مشارکت تمام افراد اجتماع توجه شود. سالمندان نیز به عنوان بخشی از جامعه، از اهمیت بالایی برخوردارند. به نظر میرسد، پیششرط نقشآفرینی مؤثر سالمندان در توسعۀ محلی یک اجتماع، شناخت مؤلفههای مؤثر و اتخاذ استراتژیهای مناسب به منظور ارتقای هرچه بیشتر توانمندی آنان است. در پژوهش حاضر، مقولات ارتقادهندۀ وضعیت توانمندی سالمندان بررسی شده است. مشارکتکنندگان در پژوهش حاضر سالمندان روستای لریجان شهرستان محلات در استان مرکزی بودهاند. به منظور جمعآوری اطلاعات از روش تحلیل موضوعی در رویکرد کیفی استفاده شده است. تکنیکهای جمعآوری اطلاعات عبارتاند از: مشاهده مشارکتی، مصاحبۀ نیمهساختاریافته و روشهای زمینهنویسی. برای تحلیل دادهها از کدگذاری و مقولهبندی استفاده شده است. به منظور غنای هرچه بیشتر دادهها از مجموع 17 مصاحبۀ انجامشده، 12 مصاحبه که بهترین کیفیت را داشته انتخاب و تحلیل شده است. بر اساس نتایج پژوهش، مهمترین عوامل ارتقادهنده و مؤثر در رشد توانمندی سالمندان عبارتاند از: سرمایۀ اطلاعاتی، سلامت و توانایی انجام کار، دارا بودن همسر، سواد و تحصیلات، مشارکت مذهبی، شبکۀ حمایتی فرزندمحور، شبکۀ حمایتی خویشاوند- دوستمحور، استقلال فکری و استقلال عملی، قدرت چانهزنی و نفوذ کلام، کمتوقعی و تقدیرگرایی، آموزههای فرهنگ روستایی و برخی از موارد دیگر که در ضمن پژوهش بیان شدهاند. بر اساس یافتههای پژوهش حاضر، ترکیب و پیوستگی عاملیت و ساختار فرصت در ارتباط با ارتقا یا تضعیف توانمندی، تفکیکناپذیر است. در نتیجه به منظور هرگونه تحلیل و برنامهریزی میبایست به این ارتباط دوسویه توجه شود.