بررسی مدل‌های درآمدزایی پایدار در کسب‌وکارهای اجتماعی ایران

نویسندگان

1 گروه کسب و کار خانوادگی و نوآوری های اجتماع محور، دانشکده علوم خانواده، دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 گروه اقتصاد گرایش بانکداری اسلامی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران.

3 گروه کسب و کار جدید، دانشکده کارآفرینی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

4 گروه کسب و کار جدید، دانشکده کارآفرینی کارآفرینی دانشگاه تهران، پردیس بین‌المللی کیش، کیش، ایران.

doi
10.22059/jed.2025.103855
چکیده

کسب‌وکارهای اجتماعی به‌عنوان بازیگران نوظهور در عرصه توسعه پایدار، در تلاش‌اند تا هم‌زمان اهداف اقتصادی و اجتماعی را تحقق بخشند. با این حال، یکی از چالش‌های اساسی آن‌ها در ایران، فقدان مدل‌های درآمدزایی پایدار است. این پژوهش با هدف شناسایی و تحلیل مدل‌های درآمدی مؤثر در کسب‌وکارهای اجتماعی ایرانی انجام شده و رویکرد آن کیفی و مبتنی بر مطالعه موردی تطبیقی است. سه نمونه‌ منتخب شامل پلتفرم «آگاپه»، سامانه «توانیتو» و بانک «گرامین بنگلادش» از منظر ساختار درآمدی، پایداری مالی و توازن میان مأموریت اجتماعی و منطق اقتصادی مورد بررسی قرار گرفتند. داده‌ها از طریق تحلیل اسناد و منابع ثانویه گردآوری و به روش تحلیل درون‌موردی و میان‌موردی بررسی شدند. نتایج نشان می‌دهد که تنوع‌بخشی به منابع درآمد، استفاده از نوآوری فناورانه و طراحی مدل‌های ترکیبی که درآمدزایی را در خدمت مأموریت اجتماعی قرار می‌دهند، نقش مهمی در تحقق پایداری ایفا می‌کند. این پژوهش با ارائه یک مدل مفهومی بومی، زمینه‌ساز تدوین سیاست‌های حمایتی، طراحی زیرساخت‌های مالی جایگزین و توسعه زیست‌بوم کارآفرینی اجتماعی در ایران خواهد بود.