گفتمان‏کاوی روایات امام صادق درخصوص کیفیت مواجهه با حاکم جائر

نویسندگان

1 استاد گروه علوم قرآن و حدیث، دانشکده الهیات، دانشگاه الزهراء، تهران، ایران

2 دانشجوی دکتری گروه علوم قرآن و حدیث، دانشکده الهیات، دانشگاه الزهراء. تهران، ایران، نویسنده مسئول

doi
10.22052/hadith.2024.253800.1399
چکیده

اهمیت دانش فقه‌الحدیث و غِنابخشی به آن همواره مورد توجه بوده است. بهره‏گیری از دانش‏های جدید نیز با توجه به ملاحظات فهم متون دینی می‏تواند در این راستا تعریف شود. در این پژوهش با کاربست روش تحلیل گفتمان پدام به گفتمان‌کاوی مجموعه روایات امام صادقt در موضوع چگونگی مواجهه با حاکم جائر پرداخته شده است. در این مقاله با بررسی روایات در بسترهای فکری، علمی و سیاسی و با تحلیل آن‏ها در پنج فضای متفاوت، الگویی منسجم در این خصوص به دست آمد. نتایج حاصل شده در این زمینه ضمن نشان دادن نقاط افتراق با دیگر جریان‌ها و گفتمان‌های فکری و سیاسی در این زمینه، حاکی از طرح گفتمانی با دال مرکزی «عدم مشروعیت حاکم جائر» در مقابل دیگر گفتمان‏های متخاصم و هم‏عرض با شیعۀ امامیه است. برایند تحلیل روایات نشانگر راهبردهایی در سطوح سلبی و ایجابی، برای پیروان است که کنش منفعلانه در این خصوص پیامدهای سوء فردی و اجتماعی به همراه داشته و درمقابل، واکنش فعالانه در این عرصه می‏تواند زمینۀ تقویت قدرت و تسلط گفتمان جبهۀ حق را فراهم کند.