بررسی تحلیلی و کشف رابطۀ «عُجب» و «وحشت» در حدیث «إن أوحش الوحشة العجب»

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری گروه قرآن و حدیث، دانشگاه قم، قم، ایران. و طلبۀ سطح سه فقه و اصول جامعة الزهرا قم، نویسندۀ مسئول،

2 استاد گروه قرآن و حدیث، دانشگاه قم، قم، ایران

doi
10.22052/hadith.2024.254320.1432
چکیده

پژوهش حاضر ناظر به بررسی رابطۀ بین «عجب» و «وحشت» در متن "إن أوحش الوحشة العجب" بوده که بخشی از حکمت سی‌وهشتم نهج البلاغه است. این تحقیق پس از بررسی اعتبار این متن در کتب شیعه و سنی، ضمن بررسی معنای واژگان حدیث و روایات همسو، به بیان جهت صدور و دلالت متن پرداخته و معنای اولیۀ روایت را استخراج می‌کند. آنگاه به کمک فهم شارحان حدیث از این روایت و نقد و بررسی نظریات ایشان و بررسی جنبه‌های بیان‌نشده ازسوی آن‌ها، به این نتیجه می‌رسد که آنچه موجب پدید آمدن این تنهایی ترسناک می‌شود، دگرگریزی فرد خودشیفته و عدم انس وی با دیگران است که این وحشت می‌تواند به‌صورت انزوای بیرونی یا درونی بروز کند و وحشت در این روایت نیز مانند عجب دارای مراتبی است. این نوشتار سعی دارد با روش توصیفی‌تحلیلی به تمام جنبه‌های متن‌پژوهی، شامل واژه‌پژوهی، ارزش‌گذاری متن، تشکیل پروندۀ علمی از روایات و شروح و آسیب‌شناسی متن پرداخته و به سؤالات و شبهات مربوط به این متن پاسخ دهد.