اعتبارسنجی روایات فطرس ملک و نقد پژوهشهای پیرامون آن
نویسندگان
1 استادیار گروه عربی، مرکز زبان، دانشگاه امام صادق(ع)، تهران، ایران
doi
10.22052/hadith.2024.253841.1400چکیده
روایات مربوط به جریان «فطرس ملک»، ازجمله اخباری است در باب فضایل امام حسینt نقل شده که این فرشته بهخاطر کوتاهیای که در انجام وظایف خود داشت، از مقام خود عزل و به زمین تبعید میشود؛ اما در روز ولادت امام حسینt مورد شفاعت ایشان قرار میگیرد و به جایگاه خود بازمیگردد. در چند سال اخیر، چندین پژوهش دربارۀ این روایات انجام شده و هریک از نویسندگان از نگاه و منظر خود دربارۀ سند، متن یا هر دوی آنها اظهار نظر کردهاند. اما بدون شک، نقد و بررسی این پژوهشها، در تکامل و ارتقای این موضوع سهم بسزایی خواهد داشت. در این نوشتار با رویکرد توصیفیتحلیلی و با روش گردآوری کتابخانهای، سعی شده مطالب مذکور در مقالات مزبور و دیگر سخنان مربوط به این مسئله، مورد نقد و بررسی قرار گیرد و در صورت نیاز تکمیل گردد تا بهنوعی دربارۀ صحتوسقم این داستان و اظهار نظرهای مربوط به آن نتیجهگیری شود. یافتههای پژوهش حاکی از آن است که کثرت نقل داستان فطرس ملک در روایات منقول در جوامع مختلف و متعدد معتبر حدیثی شیعه بهعلاوۀ شواهد و قراین مختلف، بهاندازهای است که ادعای استفاضه برای این داستان کاملاً صحیح و قابل اثبات است. ازطرفی دیگر، شبهات و ایرادات متنی این روایات نیز با فهم صحیح از عالم مجردات و دوری از ذهنیت مادی، موافق عقل و نقل بوده و مشکلات متنی و دلالی نخواهند داشت.
