عدالت توزیعی در حقوق مدنی ایران
نویسندگان
1 دانشیار دانشکده حقوق وعلوم سیاسی، دانشگاه تهران ،تهران، ایران (نویسنده مسئول)
2 استادیار گروه حقوق، واحد تهران مرکز، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
3 گروه حقوق، واحد بین الملل کیش، دانشگاه آزاد اسلامی، جزیره کیش، ایران
doi
چکیده
موضوع این پژوهش بررسی نقش و جایگاه عدالت توزیعی در فرایند قانونگذاری و تکوین حقوق مدنی ایران است. سوال اصلی مقاله این است که مولفۀ عدالت توزیعی چه تاثیری در فرآیند تقنین در حقوق مدنی ایران داشته است. فرضیۀ پژوهش این است که عدالت توزیعی یکی از اصلیترین مولفههای برساختن یک جامعۀ از نظر ساختاری عادلانه است، و در این میان، ساختار حقوق یکی از عمدهترین حوزههایی است که باید دارای مبنای عادلانه باشد، و در همین راستا، بخشهای متعددی از حقوق مدنی ایران با التفات به معیار و ضابطۀ عدالت توزیعی تدوین و تقنین شده است که میتواند عدالت را در جامعۀ ایران نهادینه کند. این پژوهش با بررسی و تدقیق در مبانی و تعاریف عدالت توزیعی، این معیار را در دو حوزۀ حقوق مدنی، از جمله قوانین ارث، و قوانین کار، و روابط کارفرمایی- کارگری، بررسی کرده است و با مطالعۀ کوتاهی در سیر تاریخی آنها و فلسفۀ تقنینیشان، به این نتیجه رسیده است که این حوزههای حقوق مدنی با عطف توجه به ضابطۀ اجرای عدالت توزیعی در جامعه تنظیم شده است. طبق یافتههای این پژوهش در فلسفۀ قانونگذاری این حوزهها، مبانی عدالت توزیعی دخیل بوده و مورد توجه قانونگذار قرار گرفته است. بدین لحاظ، قواعد حقوقی برآمده از این قوانین میتوانند مبنایی باشند برای توزیع عادلانۀ منابع و فرصتها، تا ساختار اجتماعی به شکلی تکوین پیدا کند که شهروندان بتوانند فرصتهای زیست عادلانه را از دست ندهند. روش تحقیق در این مقاله کیفیِ توصیفی-تحلیلی و روش جمعآوری دادهها کتابخانهای است.
