واکاوی روایت منقول از امام حسین در مذمت حاکمیت زن

نویسندگان

1 دانشیار گروه قرآن و حدیث دانشکدۀ الهیات و معارف اسلامی دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران

doi
10.22052/hadith.2023.252834.1337
چکیده

 دیدگاه اسلام نسبت به «ناتوانی زن در مدیریت اجتماعی»، از موضوعات مورد توجه اندیشمندان قرآنی بوده است. پیروان این نظریه، در اثبات دیدگاه خود به برخی روایات استناد می‌نمایند که در آن به مذمت مدیریت و حاکمیت زن پرداخته‌اند. ازجملۀ آن، می‌توان به روایت منقول از امام حسینt مربوط به ملکۀ قوم سبأ اشاره کرد که در آن فرمانروایی وی مورد تقبیح قرار گرفته و تتمۀ روایت نیز بر این مسئله تأکید می‌کند. مقالۀ حاضر با تکیه بر روش توصیف و تحلیل، درصدد بررسی سندی و دلالی روایت فوق و تحلیل داستان ملکۀ سبأ در قرآن است. در پایان، این نتیجه حاصل گردید که روایت مورد نظر در کتاب روایی الفتوح ابن‌اعثم دارای سند معتبری نبوده و تتمۀ روایت نیز در سایر منابع معتبر، منقول نیست. همچنین متن این روایت در دو منبع متفاوت که در قرن یکسانی صادر شده، دارای اختلاف است. با بررسی آیات مربوط به داستان ملکۀ سبأ در قرآن می‌توان دریافت که برداشت مذمت حاکمیت زن در این روایت نادرست است؛ لذا می‌توان ادعا نمود که نه‌تنها تتمّۀ روایت، ملحق به اصل متن نبوده، بلکه از اضطراب نیز برخوردار است و قابل اعتنا نیست.