بررسی سندی و متنی روایت «کَانَ جِبْرِیلُ ینْزِلُ عَلَى النَّبِی بِالسُّنَّةِ»

نویسندگان

1 استادیار گروه معارف اسلامی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

2 دانشیار گروه علوم قرآن و حدیث، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران (نویسنده مسئول)

3 دانشیار گروه علوم قرآن و حدیث، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

doi
10.22052/hadith.2023.248744.1295
چکیده

برخی سخنان رسول اکرم2 را اجتهاد آن حضرت می‌دانند و برخی سخنان ایشان را وحی می‌دانند. یکی از دلایل روایی مورد استناد گروه دوم روایت «کَانَ جِبْرِیلُ ینْزِلُ عَلَى النَّبِی2 بِالسُّنَّةِ، کَمَا ینْزِلُ عَلَیهِ بِالْقُرْآنِ» است. این پژوهش به روش توصیفی‌تحلیلی و براساس منابع کتابخانه‌ای صورت پذیرفته و به بررسی سندی و دلالی این روایت پرداخته است. هدف از این پژوهش تبیین دلایل قرآنی و روایی وحیانی بودن سنت نبوی در خلال بررسی روایت مذکور است؛ اما با قراین درون‌متنی تقویت می‌شود که روایت سخن تابعی بوده و کلام رسول اکرم2 نیست. نتایج پژوهش عبارت است از اینکه سخنان رسول اکرم2 اجتهاد شخصی ایشان نبوده و همان‌گونه که قرآن کریم از جنس کلام وحیانی است، جزئیات و تفاصیل شریعت در قالب سنت و سیرۀ آن حضرت نیز به‌صورت وحی به ایشان داده شده است. این دریافت‌های وحیانی با تعابیری همچون «وحی لیس بقرآن»، «وحی السنه»، «وحی غیر قرآنی»، «وحی غیرمتلوّ» در آثار فریقین از آن یاد شده است، ولی تعبیر «وحی بیانی» گویاتر است.