اعتبارسنجی و تاریخ‏گذاری روایت «المرأةُ عَورَة» در منابع روایی

نویسندگان

1 استادیار دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران(نویسنده مسئول)

doi
10.22052/hadith.2022.246732.1225
چکیده

 روایت «المرأةُ عَورَة» یک نمونه از مستندات روایی در فقه زنان است که زن را مایۀ شرم و پوشیدنی معرفی کرده و در بحث حدود حجاب، عدم خروج وی از خانه و حرمت صدای او مورد استناد فقها قرار گرفته‏ است. این واژه پیشینۀ فارسی و عبری داشته و نشان می‏دهد عورت‏انگاری زنان با تداخلات فرهنگی بعد از فتوحات، در جامعۀ عربی مورد توجه قرار گرفته، تا آنجا که در قرن سوم این اندیشه، در سنن ترمذی به روایت ارتقا یافته است. با تحلیل به‌عمل‌آمده در این پژوهش، عبارت المرأة عورة توصیفی از دیدگاه‏های راویان کوفی در قرن دوم راجع به زنان است که تحت‌تأثیر اندیشه‏های عبدالله بن مسعود در کوفه ظهور یافته و در بصره به‌خوبی توسعه یافته است. این روایت در اهل‌سنت جز ازطریق ترمذی در کتب شش‏گانۀ اهل‌سنت مورد توجه قرار نگرفته و در کتب روایی شیعه نیز ازطریق زیدیه وارد شده و تا قرن هفتم مورد توجه هیچ‏یک از فقیهان شیعی نبوده است. این مطالعه با روش توصیفی‌تحلیلی و مبتنی‌بر منابع کتابخانه‏ای با تمرکز بر کتب روایی سامان یافته است و در پی آن است که تاریخ ظهور و سیر تکاملی این عبارت را بازنمایی نماید.