بررسی تطبیقی مفهوم آزادی در اندیشه امام خمینی و آیزایا برلین با تاکید بر اصاله البرائه

نویسندگان

1 دانشیار گروه آموزشی رشته فقه و مبانی حقوق اسلامی دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

2 دانشجوی دکتری فقه و مبانی حقوق اسلامی دانشگاه آزاد اسلامی واحد زاهدان

3 استادیار گروه فقه و حقوق، واحد یاسوج، دانشگاه آزاد اسلامی، یاسوج، ایران (نویسنده مسئول)

doi
چکیده

موضوع این مقاله مقایسۀ مفهوم آزادی در اندیشه امام خمینی (با تاکید بر اصاله البرائه) و آیزایا برلین است. بنابراین، پرسش اصلی این مقاله درباب مقایسۀ دیدگاه‌های امام خمینی و آیزایا برلین می باشد. فرضیه تحقیق بر آن بوده که این دو دیدگاه با توجه به اهتمامی که به این مفهوم داشته‌اند قابل همسنجی و مقایسه و ارزیابی‌اند. آزادی از جهاتی همبسته با ذات بشری است، لذا نه تنها رویای دیرپایِ او، بلکه یکی از عمده ترین دغدغه‌های فکریش بوده است که در طی تاریخ اندیشه همواره مورد توجه متفکرین مختلف واقع می شده و گاه مقایسۀ مبانی و رویکرد فکری-فلسفی این اندیشمندان مختلف توانسته ابعاد جالب توجهی از التفات به این مفهوم را بگشاید. از همین رو، مقاله برای اهتمام به این موضوع آرای امام خمینی را با تمرکزی بر اصاله البرائه با دیدگاه‌های برلین مقایسه کرده است. تحقیق به این نتیجه رسیده است که از یک سو اصاله البرائه در گفتمان فقهی با آزادی منفی در گفتمان لیبرالیستی برلین همسانی‌ها و همپوشانی‌های قابل توجهی دارد، و از سویی دیگر، با توجه به بنیادهای انسان‌شناختی تفکر اسلامی و ظرایفی از اندیشه امام به نظر می رسد که آزادی در اصاله البرائه نه تنها مبسوط ‌‌تر طرح شده بلکه به سعادت انسانی نزدیک‌تر است. داده‌ها به صورت کتابخانه‌ای و اسنادی جمع آوری شده و رویکرد تحقیق تطبیقی است.