نظریه تملیک و نظریه تعهد از دیدگاه فقیهان
نویسندگان
1 دانشیار گروه حقوق خصوصی پردیس فارابی دانشگاه تهران
doi
10.22059/jjfil.2021.316148.669080چکیده
حقوق مدنی ایران که اصولا با تحلیل و تفسیر قانون مدنی ایران شکلگرفته است، از تبیین و تعیین نظریه زیربنایی (تملیک یا تعهدات) در بخش قراردادها و ضمان قهری ناتوان مینماید. اقتباسهای ناهمگون از قانون مدنی فرانسه، فقه اسلامی و قانون سوئیس، سبب شد در بخش حقوق قراردادها در قانون مدنی و الزامات خارج از قرارداد در قانون مسئولیت مدنی، نظریه تعهدات فرانسوی، بهعنوان مبنا تلقی شود و در بخش دیگر قابلتوجهی از قانون مدنی، نظریه تملیکِ مورد پذیرش در فقه امامیه، اساس و محور قرار گیرد. امری که ازجمله، سبب پیدایش تعارضها در مقررات قانون مدنی شد. در این مقاله تلاش میشود با روش توصیفی تحلیلی، دیدگاه فقیهان بهعنوان عاملی مؤثر در تنظیم مواد قانون مدنی در موردپذیرش یا عدم پذیرش یکی از دو نظریه مورد بررسی قرار گیرد. هدف اصلی این پژوهش این است که نشان دهد بسیاری از مقررات قانون مدنی، بر مبنای نظریه تملیک موردپذیرش فقیهان تنظیم شدهاند و برای رفع تعارض موجود در مقررات این قانون، ضرورت دارد برخی مقرراتی که ظاهراً بر مبنای نظریه تعهدات فرانسوی تنظیم شدهاند، با فراهم شدن زمینه مناسب، بر اساس نظریه تملیک اصلاح شوند.