فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

قرآن معجزه‌ای الهی است که اندیشمندان تلاش‌های گسترده‌ای برای فهم و تفسیر آن انجام داده‌اند. برای رسیدن به تفسیر صحیح قرآن به علوم متنوعی نیاز است که یکی از آن‌ها شناخت اسباب نزول است. اسباب نزول در فهم صحیح و عمیق آیات قرآنی، سهم بسزایی داشته و باعث آشنایی با فضای نزول و فهم مقصود آیات می‌گردد. اختلاف مبانی اعتقادی و رجالی و حدیثی شیعه با اهل‌سنت، در انتخاب اسباب نزول تأثیرگذار است. بااین‌حال شیخ طوسی در تفسیر التبیان، از اسباب نزول اهل‌سنت، مواردی را نقل نموده است. مسلماً نقل اسباب نزول اهل‌سنت بدون در نظر گرفتن تفاوت‌ها و معیارهای نقل، باعث آسیب به تفاسیر شیعه خواهد شد؛ لذا ضروری است که روش‌های شیخ طوسی را در گزینش اسباب نزول اهل‌سنت بررسی نمود.مقالۀ حاضر با مروری بر منابع و روش‌های تفسیری شیخ طوسی در اسباب نزول تفسیر التبیان، روشن می‌سازد که ایشان از روش‌ها و معیارهای خاصی استفاده نموده و بر همین اساس، روایات و اسباب نزول اهل‌سنت را با دو رویکرد پذیرشی یا انتقادی نقل نموده است. رویکرد پذیرشی به‌معنای مطابقت یا عدم مخالفت سبب نزول اهل‌سنت با قرآن، مذهب، تاریخ، اجماع و... و رویکرد انتقادی به‌معنای نقد، تعریض، بطلان، پاسخ یا احتجاج به اسباب نزول اهل‌سنت. بنابراین نیازها، تنگناها و پرسش‌های اساسی در آن زمان، ازجمله نکاتی است که در ذکر اسباب نزول اهل‌سنت در تفسیر التبیان نقش داشته است.