بررسی احادیث سحر النبی در منابع روایی منسوب به شیعه

نویسندگان

1 ستادیار گروه قرآن‏پژوهی، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، قم، ایران، (نویسنده مسئول)

2 دانش‌پژوه سطح 4، مرکز تخصصی شیعه شناسی، حوزه علمیه، قم، ایران

doi
10.22052/hadith.2023.252606.1320
چکیده

پیامبر اسلام2 الگویی جامع و کامل برای مسلمانان بلکه همۀ انسان‌ها بوده‌اند. این مهم تا جایی است که همۀ حالات آن حضرت از جهت کلامی، رفتاری و حتی سکوت او الگوی انسان‌هاست. براساس باور شیعیان، شخصیت حقیقی و حقوقی آن حضرت، معصوم از هر خطا و مصون از گزند هر نوع حیله و وسوسۀ شیطانی است؛ بااین‌حال وجود احادیثی چند در برخی منابع حدیثی منسوب به شیعه مانند دعائم الاسلام، طب الائمه و تفسیر فرات کوفی دربارۀ سحر شدن پیامبر2 این پرسش را پدید آورده است که آیا شیعیان امامیه با توجه به این منابع حدیثی به امکان و تأثیر سحرِ ساحران در پیامبر باور دارند؟ این اعتقاد ازسویی با عصمت و مصونیت پیامبر از هر خطا و انحراف در تنافی است و ازسوی دیگر با آیات نافی سحر از پیامبر2 مخالفت دارد. فارغ از این دو نکته، چند گزارۀ مهم این اخبار را باورناپذیر می‌نماید: نخست آنکه روایات سحر النبی2 در منابع مشهور و معتبر شیعه گزارش نشده‌اند؛ دوم آنکه در اعتبار پدیدآورندگان این منابع تردیدهای جدی وجود دارد؛ سوم آنکه احادیث سحر النبی2 علاوه‌بر ضعف سندی، مشکل دلالی نیز دارند؛ چهارم آنکه مشهور عالمان شیعه محتوی این احادیث را نپذیرفته‌اند.