نقد و بررسی حدیث «رؤیت خدا» در قیامت

نویسندگان

1 استادیار گروه علوم قرآن و حدیث، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران( نویسنده مسئول)

doi
10.22052/hadith.2023.252611.1324
چکیده

 مسئلۀ رؤیت خدا در قیامت، از مسائل چالشی میان متکلمان و مفسران است و در این مورد عقاید گوناگونی ابراز شده است. اشاعره به تبعیت از حنابله، رؤیت الهی را در این جهان محال می‌دانند، لکن معتقدند که در سرای آخرت تنها مؤمنان خدا را می‌بینند. منظورشان از رؤیت، رؤیت حسی است اما دربارۀ چگونگی رؤیت حسی اظهارنظر نمی‌کنند و به نظریۀ «بلاکیف» تمسک می‌جویند. هرچند این عقیده با عقل و نصوص قرآنی مخالف است ولی عمده سند و مدرک آن‌ها دراین‌باره روایات موجود در صحیحین (بخاری و مسلم) است. تحقیق پیش رو با روش توصیفی‌تحلیلی ابتدا اصل روایات مذکور را نقل می‌کند و آنگاه با معیارهای عقلی و نقلی ثابت مورد نقد و بررسی قرار می‌دهد. براساس یافته‌های این پژوهش، اندیشۀ رؤیت الهی هرگز ریشۀ قرآنی نداشته است، بلکه برعکس هرکجا قرآن، این اندیشه را مطرح می‌کند، پای یهود را به میان می‌کشد و آن را به‌صورت یک اندیشۀ مردود و منکر مطرح می‌کند. مسلماً ریشۀ این اندیشه در روایتی است که از احبار یهود نقل شده است. افزون بر این، تجسیم و جسم‌انگاری خداوند از پیامدهای پذیرش مضمون روایت در صحیحین است.