قدرت کلان‌داده‌ها در شرکت‌های کوچک و متوسط) (SMES: ایجاد مزیت رقابتی بر پایه‌ی نظریه‌ی قابلیتهای پویا

نویسندگان

1 گروه مدیریت- دانشگاه پیام نور - تهران- ایران

doi
10.22059/jed.2025.386272.654458
چکیده

هدف: عصر دیجیتالی شدن، محققان را بر آن داشته که به بررسی مزایای تحلیل داده‌های کلان به عنوان ابزاری برای افزایش مزیت رقابتی در سازمان‌ها ‌بپردازند. شواهد قابل توجهی وجود دارد که اطلاعات و بینش‌های تولید شده توسط تحلیل کلان‌داده‌ها منجر به نوآوری و مزیت رقابتی می‌شود .اما ارتباط مستقیم این دو عامل ممکن است توسط مکانیسم‌های تاثیرگذار دیگری نیز میانجی شود. لذا این سوال مطرح می‌گردد که چگونه شرکت‌های کوچک و متوسط، می‌توانند از تحلیل داده‌های کلان و بازاریابی برای حمایت از نوآوری و ایجاد مزیت رقابتی در محیط‌های پویا استفاده کنند؟ در پاسخ به همین سوال، این مطالعه از مدل قابلیت‌های پویا به عنوان زیرساختی برای بررسی این روابط پیچیده استفاده می‌کند.و با معرفی یک مدل مفهومی به بررسی قابلیتهای نوآوری داده محور میپردازد این مدل به صورت تجربی مورد آزمایش قرار گرفته و اهمیت تئوری قابلیتهای پویا در ایجاد توانمندیهای نوآورانه و به دست آوردن مزیت های رقابتی در نتایج منعکس میگردند.روش: این تحقیق از مدل‌سازی مسیر با استفاده از روش‌های تحلیل معادلات ساختاری (PLS) برای آزمون فرضیات استفاده می‌کند. برای اندازه‌گیری حجم نمونه از روش نمایی گام استفاده گردید. با توجه به اینکه تعداد متغیرهای پنهان 7 و تعداد متغیرهای آشکار 44 مورد بوده است در سطح اطمینان 95 درصد، تعداد نمونه‌ی به دست آمده 247 نفر برآورد گردید پرسشنامه ها از طریق پلتفرم لینکدین در اختیار 247 مدیر عالی شرکت‌های کوچک و متوسط قرار گرفت و مدل‌های اندازه‌گیری و ساختاری با استفاده از تحلیل‌های آماری توسط اطلاعات به دست آمده مورد ارزیابی قرار گرفته‌اند.یافته‌ها: : از بین 9 فرضیه‌ی اعلام شده، 7 فرضیه مورد تایید قرار گرفت. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهند که داده‌های کلان و تحلیل‌های بازاریابی تأثیر مثبتی بر ادغام دانش و نوآوری در SMEs دارند. ادغام دانش به عنوان عامل مهمی در تقویت نوآوری و ایجاد مزیت رقابتی شناخته شده است. اما عامل پویایی محیطی هیچ‌گونه تاثیری به عنوان متغیر تعدیلگر بر روابط بین متغیرها نداشت. نتیجه: نتایج این تحقیق بینش‌های جدیدی درباره مسیر و روابط متقابلی که برای پشتیبانی از SMEها در یک زمینه داده‌محور برای فعال‌سازی نوآوری و مزیت رقابتی لازم است، ارائه کرد و نشان داد SMEs تنها در صورتی می‌توانند موفق شوند و بقا پیدا کنند که توانایی‌های لازم برای شناخت، به‌کارگیری و تبدیل کلان‌داده‌ها و اطلاعات داخلی و خارجی به دانش را داشته باشند تا از طریق آن، زمینه‌های خلق نوآوری را ایجاد کنند. ادغام دانش نیز یک فرآیند کلیدی است که می‌تواند به SMEs کمک کند تا از این ابزارها بهره‌برداری کرده و مزیت رقابتی پایدار ایجاد کنند. این تحقیق به مدیران و محققان توصیه می‌کند که بر توسعه‌ی قابلیت‌های مرتبط با داده‌های کلان و تحلیل‌های بازاریابی تمرکز کنند و به اهمیت ادغام دانش در فرآیندهای نوآوری توجه ویژه‌ای داشته باشند. به عنوان یک مطالعه‌ی جانبی مشخص شد که شرکت‌های کوچک در مقایسه با شرکت‌های بزرگ توانایی بیشتری در بهره‌برداری از تحلیل‌ها و استفاده از کلان‌داده‌ها در جهت ایجاد سودآوری، نوآوری و خلق مزیت‌های رقابتی دارند.کلیدواژه‌ها: کلان‌داده، تحلیل‌های بازاریابی، نوآوری، مزیت رقابتی، ادغام دانش، نظریه‌ی قابلیت‌های پویا