فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

 مسئلۀ آب و عطش در واقعۀ کربلا ازجمله مسائلی است که سبب تحولی شگرف در شیوۀ عزاداری و نگرش شیعیان شده ‌است. شهرت نبود آب در خیمه‌های امام‌ حسینR در شب و روز عاشورا، بسته‌ شدن آب در روز هفتم‌ محرّم به‌عنوان یک‌ رخداد تاریخی در میان مورخان و گزارش غُسل امام و یارانش در شب یا صبح عاشورا در کتب حدیثی و نیز حفر چاهی در کربلا به‌‌صورت اعجازگونه توسط امام، در کتب حدیثی و تاریخی، حاکی از ناهمگونی منقولات روایی و حدیثی در موضع آب و عطش در کربلاست. ازاین‌‌رو، پژوهش حاضر با رویکرد توصیفی‌‌تحلیلی، به واکاوی این مهم پرداخته و درنهایت بدین نتیجه رسیده ‌است که منابع متأخر امامیه با رویکرد عاطفه‌‎گرایانه نگارش یافته و سخنانی مبنی‌بر «طلب آب» به ‌امام حسینR نسبت داده ‌شده که با شأن معصوم هم‌خوانی ندارد و برخی از این روایات، ضمن تعارض با اخبار تاریخی، دارای رکاکت معنا و معارض با سنت معصومان ‌است. روایات مربوط به تشنگی خیمۀ امام محدود به یک یا دو روایت آن‌هم به‌‌صورت ضمنی ‌است، لکن در دوره‌های صفویه و قاجار بیشتر پروبال گرفته و هرچه از زمان حادثۀ عاشورا فاصله گرفته می‌شود، برداشت عاطفه‌گرایانه از عاشورا بیشتر شده ‌است. با توجه به ‌روایات موجود و معتبر، بدون تردید تا صبح روز عاشورا، آب در خیمه‌ها موجود بوده، اما کشاکش و سنگینی نبرد، توان هر رزمنده‌ای را گرفته و امام‌ حسینR در روز عاشورا با لبان تشنه به‌ شهادت رسیده ‌است. بستن شریعۀ فرات در هفتم محرّم، دلیل بر نبود آب در خیمۀ امام نیست، اما اندک آب موجود در صبح عاشورا برای کودکان اختصاص داده شده ‌است. در روایات عاشورایی متقدم و معتبر، اخباری مبنی‌بر مظلومیتی با تصویر دوران قاجاری یافت نمی‌شود؛ گرچه مظلومیت امام، فراتر، سنگین‌تر و دردناک‌تر از منقولات عاطفه‌گرایانه است.