شاخصه‌های سعادت بشر و میزان اهمیت هریک با تکیه بر احادیث طوبی*

نویسندگان

1 دانشیار گروه علوم قرآن و حدیث، دانشگاه شاهد، تهران، ایران (نویسنده مسئول)

2 کارشناسی ارشد گروه علوم قرآن و حدیث، دانشگاه شاهد، تهران، ایران

doi
10.22052/hadith.2023.248674.1286
چکیده

 انسان دائماً در پی یافتن راهی برای نیل به سعادت ابدی است. در این میان، هر نحله و مذهبی طبق معلوماتش این مسیر را ترسیم نموده و سایرین را بدان دعوت کرده است. مسئلۀ مهم اینجاست که آیا در اسلام نیز به‌طور جزئی به شاخصه‌های سعادت اشاره شده است؟ این نوشتار به روش تحلیل محتوا و با تشکیل جدول احادیث و شرح آن‌ها، حدود 2300 حدیث با ساختار طوبی را مورد کاوش قرار داده و می‌کوشد به این سؤال پاسخ دهد که شاخصه‌های سعادت بشر کدام‌اند و میزان اهمیت هریک به چه میزان است؟ دستاورد‌های این پژوهش نشان می‌دهد که احادیث طوبی را می‌توان در سه بازۀ زمانی تقسیم‌بندی کرد که به‌ترتیب تکرار شامل حال فرد،  آینده و گذشته است. این سه بازۀ زمانی به‌عنوان مضامین سازمان‌دهنده و واژۀ «ذکر» به‌عنوان یک مضمون فراگیر است که دربرگیرندۀ همۀ آن‌هاست. «ذکر» به‌معنای یادآوری نعمت‌هایی است که خداوند در اختیار بشر نهاده و همچنین به این معناست که انسان دائماً متذکر حالات و عوامل مؤثر بر روح و جسمش باشد تا دچار یأس از گذشته، غفلت از حال و نسیان آینده نشود.