ارزیابی روایات اسرائیلی ابنعباس (م 68ق) و انگارۀ اثرپذیری وی از تعالیم یهود
نویسندگان
1 استادتمام، گروه معارف، دانشگاه قم، قم، ایران
2 دانشجوی دکترای تخصصی علوم قرآن و حدیث، گروه معارف، دانشگاه قم، قم، ایران (نویسنده مسئول)
doi
10.22052/hadith.2022.246495.1206چکیده
عبدالله بن عباس (م 68ق) از مفسران برجستۀ قرآن ـ که میراث حدیثی و تفسیری او سهم بزرگی در تکوین علوم مختلف اسلامی ازجمله تفسیر داشته ـ مورد توثیق رجالشناسان فریقین قرار گرفته است؛ اما برخی از عالمان مسلمان و خاورشناسان با استناد رجوع ابنعباس به علمای یهود برای درک برخی مفاهیم و حتی واژگان قرآنی، او را متهم به نشر اسرائیلیات کرده و در وثاقت او ایجاد تردید نمودهاند. درمقالۀ پیش رو، با بهکارگیری روش تحلیل اسنادی و محتوایی در استناد به منابع و تحلیل و نقد، صحت یا سقم این ادعا بررسی شده و این نتیجه به دست آمده که نهتنها دلایل و مستندات آنان ناتمام بوده است، بلکه با مطالعۀ سیرۀ عملی ابنعباس روشن میگردد که او خود از سردمداران مبارزه با اسرائیلیاتپراکنان بوده و مردم را از رجوع به آنان بازداشته و با اقامۀ براهین و ادله، دروغگویی افرادی چون کعبالاحبار را برملا کرده است و حتی اگر بتوان پذیرفت که ابنعباس به علمای یهود رجوع داشته، در مسائل کماهمیتی چون عدد اصحاب کهف و ... بوده که در وثاقت و اهمیت جایگاه ابنعباس خللی ایجاد نکرده است.
