بررسی نظرات نیومن دربارۀ علل اخراج احمد بن محمد بن خالد برقی از قم

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، گروه علوم قرآن و حدیث، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

2 دانشیار، گروه علوم قرآن و حدیث، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران (نویسنده مسئول)

3 استادیار ، گروه معارف اسلامی، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران

doi
10.22052/hadith.2022.246714.1226
چکیده

 نیومن در کتاب دورۀ شکل‌گیری تشیع دوازده‌امامی؛ گفتمان حدیثی میان قم و بغداد در ضمن مباحث خویش به بررسی موضوع اخراج برقی پرداخته و معتقد است این اقدام ریشه در باورهای مذهبی آن جامعه مبنی‌بر ظهور زودهنگام امام عصرZ در آینده‌ای نزدیک داشته و لذا عدم احساس نیاز به نگارش چنین تألیفاتی، آن‌هم ازطرف یکی از موالی خاندان اشعری را علت اصلی این تصمیم می‌داند و با ترسیم فضای بوم‌شناسی جامعۀ قم، استقبال از بازگشت برقی را پس از عدم تحقق باورهای اعتقادی جامعه و به‌تبع آن درک اهمیت کار برقی را، از دلایل نظریۀ خویش می‌داند. در این پژوهش به روش توصیفی‌تحلیلی و با استناد به شواهد تاریخی و روایات موجود درزمینۀ آگاهی‌بخشی مسئلۀ غیبت توسط معصومینk، غیرعلمی بودن نظریۀ نیومن مشخص خواهد شد و درنتیجه می‌توان تفاوت‌های بین مبانی فکری، سیاسی و اقتصادی بین اشعری و برقی را زمینه‌ساز و از علل اصلی این قضیه دانست؛ عواملی که به‌زعم اشعری باعث بر هم زدن یکپارچگی جریان اعتقادی و سیاسی جامعۀ قم بوده که پس از فهم اشتباه خویش، برای جبران آن اقدام نموده است.